SWOT และการกำหนดวิสัยทัศน์ให้กับตัวเราเอง

SWOT และการกำหนดวิสัยทัศน์ให้กับตัวเราเอง
มองมุมใหม่ : รศ.ดร.พสุ เดชะรินทร์ กรุงเทพธุรกิจ วันอังคารที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2550
ท่านผู้อ่านคงทราบนะครับว่า ในยุคนี้เป็นยุคของการบริหารจัดการ ในรอบสิบปีที่ผ่านมา กระแสความตื่นตัว หรือความนิยมในเครื่องมือทางการบริหารจัดการต่างๆ เป็นไปอย่างมากมาย องค์กรต่างๆ ได้มีการนำเอาเครื่องมือทางการบริหารใหม่ๆ มาใช้อย่างต่อเนื่อง ในขณะเดียวกัน หลักสูตร หรือหนังสือเกี่ยวกับพวกการบริหารใหม่ๆ ก็มีมาตลอด ผมเองได้มีโอกาสสอนและให้คำปรึกษาในด้านพวกเครื่องมือใหม่ๆ อยู่บ้างสมควร และพอสอนไปสอนมาก็ เกิดคำถามที่ว่าเราจะสามารถนำเครื่องมือทางการบริหารต่างๆ เหล่านี้ มาปรับใช้กับชีวิตส่วนตัวหรือชีวิตประจำวันได้หรือไม่?
ถ้าเราลองนึกถึงบรรดาแนวคิดหรือเครื่องมือทางการบริหารต่างๆ ที่นิยมหรือกล่าวถึงกันอย่างมากในปัจจุบัน เช่น การวางแผนกลยุทธ์ การบริหารความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้า Balanced Scorecard Competencies การบริหารความเสี่ยง การบริหารความรู้ ฯลฯ แล้วท่านผู้อ่านลองนึกย้อนดูนะครับว่าแทนที่เราจะนำเอาเครื่องมือทางการบริหารเหล่านี้ มาใช้เฉพาะกับองค์กรที่เราทำงานอยู่นั้น เราสามารถนำมาใช้กับชีวิตของเราแต่ละคนได้หรือไม่?
เราลองมาเริ่มจากตัวพื้นฐานกันก่อนดีไหมครับ นั่นคือ การวิเคราะห์ทางกลยุทธ์ ซึ่งถ้าพูดถึงการวิเคราะห์ทางกลยุทธ์ปุ๊บ ทุกคนก็นึกถึงเจ้า SWOT หรือการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และข้อจำกัด กันทันทีครับ ซึ่งปกติเราก็มีการวิเคราะห์ SWOT ขององค์กรกันเป็นประจำอยู่แล้ว ทีนี้เราลองหันมาวิเคราะห์ SWOT ของเราแต่ละคนกันบ้างไหมครับ?
จริงๆ แล้ว ข้อสอบยอดนิยมข้อหนึ่งที่ผมชอบ เวลาสอนนิสิตในระดับปริญญาตรี คือให้นิสิตทำการวิเคราะห์ SWOT ของตัวเองครับ ซึ่งจริงๆ แล้ว คำตอบที่มองหาไม่ได้เป็นเพียงแค่วิเคราะห์ได้ถูกหลักการเท่านั้นนะครับ แต่จะดูด้วยว่านิสิตรู้จักตัวเองมากน้อยเพียงใด รู้ว่ามีสิ่งใดที่โดดเด่น หรือสิ่งใดที่ยังเป็นปัญหาอยู่หรือไม่? พร้อมทั้งทำให้เห็นว่าผู้ตอบคำถามนั้นได้พิจารณาในปัจจัยภายนอกต่างๆ นอกเหนือจากตัวเองบ้างหรือไม่
ที่สำคัญ คือเวลาท่านวิเคราะห์ SWOT ของตัวเอง ต้องวิเคราะห์ด้วยใจที่เป็นธรรมและด้วยข้อเท็จจริงนะครับ ไม่ใช่แค่ “คิด” มิฉะนั้น ท่านอาจจะพบว่าตนเองมีจุดแข็งเป็นสิบๆ ข้อ ส่วนจุดอ่อนไม่มีซักเรื่อง ในขณะเดียวกัน ถ้าท่านจะวิเคราะห์ SWOT ตัวเอง ก็ไม่ใช่สิ่งที่ทำแค่ครั้งเดียวแล้วจบ (เหมือนทำให้องค์กร) นะครับ เนื่องจากสภาวะแวดล้อมต่างๆ เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมาย ดังนั้น การวิเคราะห์ SWOT ของตัวท่านเอง ก็ต้องทำอย่างต่อเนื่องครับ
ประโยชน์สำคัญของการวิเคราะห์ SWOT ตัวเอง ก็เพื่อให้ท่านได้ย้อนกลับมาวิเคราะห์ และพิจารณาตัวเองอย่างละเอียดรอบคอบอีกครั้งครับ เป็นการสำรวจตัวเอง เพื่อทำความรู้จักตัวเองให้ดีขึ้น ซึ่งยิ่งเรารู้จักตัวตนของตัวเองมากเท่าไร ก็ยิ่งจะเป็นสิ่งที่ดีต่อเรามากขึ้นเท่านั้น
นอกจากนั้น ก็ยังเป็นการบังคับให้เราเปิดหูเปิดตาให้กว้างไกลด้วย มิฉะนั้น เราก็จะไม่มองสิ่งต่างๆ รอบๆ ตัวเราเป็นโอกาสหรือข้อจำกัด เพียงแต่จะมองเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเท่านั้น เชื่อว่าถ้าท่านผู้อ่านได้วิเคราะห์ SWOT ตัวเองอย่างเที่ยงธรรมและต่อเนื่องแล้ว ท่านผู้อ่านจะมองเห็นสิ่งต่างๆ ทั้งในตัวและรอบตัวท่านได้ชัดเจนยิ่งขึ้นครับ
เมื่อเราวิเคราะห์ SWOT ของตัวเองเสร็จแล้ว ก็มาเข้าสู่กระบวนการในการบริหารกลยุทธ์กันเลยดีกว่าครับ เริ่มจากการกำหนดวิสัยทัศน์และพันธกิจ ผมขอเริ่มที่ การกำหนดพันธกิจหรือภารกิจ (Mission) ก่อนนะครับ
สำหรับองค์กรแล้วเจ้าพันธกิจ จะบอกให้รู้ถึงสาเหตุของการดำรงอยู่ บอกให้รู้ถึงบทบาทหน้าที่ สิ่งที่ต้องทำ เป็นกรอบในการดำเนินงานขององค์กร ซึ่งถ้าเรานำมาปรับใช้กับตัวเราเอง เราก็สามารถเขียน Mission Statement ออกมาได้เช่นกันครับ โดยเป็นการระบุถึงบทบาทหน้าที่ของเราครับ ว่าเรามีชีวิตอยู่เพื่ออะไร? (ฟังดูแล้วอลังการมากครับ) เรามีหน้าที่อะไรในสังคม และสิ่งที่เราทำอยู่นั้นก่อให้เกิดประโยชน์หรือคุณค่าอย่างไรต่อสังคมบ้าง?
จริงๆ แล้ว ถ้าเราทุกคนตระหนักในบทบาทหน้าที่ของตนเอง และทำตามบทบาทหน้าที่นั้นอย่างเต็มความสามารถ เชื่อว่าสังคมคงจะเจริญกว่านี้เยอะนะครับ อย่างไรก็ดี ในอีกมุมมองหนึ่งการกำหนดพันธกิจของตัวเองนั้น ก็เปรียบเสมือนเป็นการบอกว่าจะไม่ทำอะไรบ้าง หรือถ้าในภาษากลยุทธ์เราก็จะบอกว่า กลยุทธ์คือการเลือกที่จะไม่ทำอะไร (Strategy = Trade-Off) ซึ่งหลักการก็ง่ายๆ ครับ เนื่องจากเราไม่สามารถเป็นทุกอย่างให้กับทุกคนได้ ดังนั้น เจ้าตัวพันธกิจของเราจะบอกเราอย่างชัดเจนเลยครับว่า เราเลือกที่จะเป็นอะไร มีบทบาทหน้าที่อย่างไร
สำหรับวิสัยทัศน์นั้นก็ยิ่งน่าสนใจครับ ท่านผู้อ่านเคยเขียน Vision Statement หรือแค่คิดก็ได้ครับ ว่าสิ่งที่ท่านอยากจะเป็นในอีก 3-5 ปีข้างหน้านั้นคืออะไรไหมครับ? เชื่อว่าหลายๆ ท่านอาจจะคิดอยู่ในใจแต่ไม่ได้บอกหรือเขียนเป็นลายลักษณ์อักษร แต่ในเมื่อเราเขียนวิสัยทัศน์ให้กับองค์กรได้ ทำไมเราจะไม่เขียนหรือระบุวิสัยทัศน์ของตัวเราเองขึ้นมาบ้างละครับ? อย่างน้อยก็จะทำให้เราได้เห็นหรือวาดภาพไว้ในสิ่งที่เราอยากจะเป็นหรือต้องการจะเป็นในอนาคต ท่านผู้อ่านบางท่านอาจจะบอกว่าเป็นเพียงแค่ความฝัน แต่ถ้าเรากำหนดกลยุทธ์ดีๆ ความฝันนั้นก็อาจจะเป็นจริงได้นะครับ
สัปดาห์นี้เริ่มต้นที่ SWOT พันธกิจ และวิสัยทัศน์ก่อนนะครับ เอาไว้ในสัปดาห์หน้าเรามาดูกันต่อนะครับว่า จะนำเรื่องของการวางแผนกลยุทธ์มาใช้กับชีวิตของเราได้อย่างไร
________________________________________

Tags:

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *