แนวคิดบริหารโลจิสติกส์

แนวคิดบริหารโลจิสติกส์
การออกแบบระบบขนถ่ายหรือขนส่งวัสดุภายในสถานประกอบการที่มีการผลิต จะมีส่วนสำคัญที่จะทำให้กระบวนการผลิตของกิจการมีต้นทุนต่ำลง มีสภาพการทำงานที่เอื้อต่อการเพิ่มผลผลิต และยังเป็นการเพิ่มความปลอดภัยในการทำงานให้กับพนักงานอีกด้วย

ดังนั้น เจ้าของกิจการหรือผู้ประกอบการเอสเอ็มอี จึงควรสำรวจหรือหันกลับไปสำรวจโรงงานของตนเองเพื่อหาแนวทางพัฒนาปรับปรุงระบบการขนถ่ายวัสดุให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น

แนวทางที่จะสามารถนำไปใช้วิเคราะห์หรือปรับปรุงระบบการขนถ่ายหรือขนย้ายวัสดุภายในสถานที่ประกอบการ มีดังนี้

1. การกองเก็บ

ควรหลีกเลี่ยงการวางวัสดุบนพื้นโดยตรง ควรใช้วัสดุที่เหมาะสมปูรองรับ หากเป็นไปได้ควรใช้ฐานรองหรือพาเลต (Pallet) รองรับวัสดุ ซึ่งนอกจากจะเป็นการป้องกันวัสดุไม่ให้เสื่อมคุณภาพหรือเสื่อมสภาพเนื่องจากความเสี่ยงของการสัมผัสกับความชื้น ฝุ่นละอองสิ่งสกปรกจากพื้น หรือ การเกิดน้ำท่วมหรือสารเคมีหกราดโดยไม่คาดคิด การใช้พาเลต ยังจะช่วยอำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายวัสดุด้วยรถยกได้อีกด้วย

เนื้อที่หรือพื้นที่ในการจัดเก็บวัสดุควรมีเพียงพอและสัมพันธ์กับปริมาณการผลิต ทั้งนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงการกองวัสดุอย่างแออัด ไม่เป็นระเบียบ หรือ ต้องมีการกองสูงขึ้นไปหลายๆ ชั้น ซึ่งอาจทำให้เกิดอันตรายหรือสภาพที่ไม่ปลอดภัยทั้งต่อตัวสินค้าหรือต่อตัวบุคคลได้

วัสดุชนิดเดียวกัน ควรใช้ภาชนะรองรับที่เหมือนกัน เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสน หยิบวัสดุผิด และควรใช้หน่วยนับชนิดเดียวกันตลอด เพื่อความแม่นยำในการนับสต๊อก หรือนับจำนวนความต้องการในการผลิต การใช้หน่วยนับแบบ 10 กล่องกับ 5 ชิ้น อาจทำให้เกิดการเข้าใจผิดได้ง่าย ควรนับเป็นจำนวนชิ้นเหมือนกันหมด

พื้นที่ในการกองเก็บสินค้าหรือวัสดุ ควรจัดให้มีช่องว่างเพื่อเป็นทางเดิน หรือ ช่องทางให้อุปกรณ์การขนถ่ายเคลื่อนที่เข้าหาวัสดุได้สะดวก ในทางกลับกัน ในช่องทางหรือบริเวณที่กันไว้ ไม่ควรวางกองวัสดุหรือเครื่องจักรอุปกรณ์ให้ล้ำเข้ามาเกะกะการสัญจรหรือการเคลื่อนย้ายวัสดุ

ควรมีการวางแผนล่วงหน้าสำหรับการกองเก็บและการเคลื่อนย้าย โดยหลีกเลี่ยงการขนย้ายที่ซ้ำซ้อนกลับไปกลับมา

โดยปรกติแล้ว ต้องจัดให้มีการแยกพื้นที่ระหว่างของที่จะส่งออกไป และของที่จะเข้ามายังหน่วยงาน เพื่อความเป็นระเบียบ ชัดเจน และไม่ก่อให้เกิดความผิดพลาดสับสนในการเคลื่อนย้ายวัสดุ

2. เส้นทางการเคลื่อนที่ของวัสดุ

ควรกำหนดเส้นทางการเคลื่อนที่ของวัสดุให้เป็นเส้นทางตรงให้มากที่สุด เนื่องจากระยะทางเส้นตรงจะเป็นระยะทางที่สั้นที่สุด ทำให้การเคลื่อนที่ของวัสดุมีประสิทธิภาพสูงสุด

นอกจากนี้ ควรสำรวจเส้นทางที่จะใช้เคลื่อนย้ายวัสดุ ไม่ให้เกิดสิ่งกีดขวางที่จะทำให้การไหลของวัสดุเกิดสะดุดหรือหยุดชะงักไปได้ ซึ่งส่วนใหญ่แล้ว การสะดุดของการไหลของวัสดุ จะเกิดเนื่องมาจากการจัดพื้นที่ทำงานที่ไม่เป็นระเบียบ หรือ แออัดมากเกินไป

นอกจากการวางแผนการเคลื่อนย้ายของวัสดุให้เป็นแนวเส้นตรงแล้ว เจ้าของโรงงาน ยังควรคำนึงถึงเส้นทางการไหลที่ตัดกัน โดยวางแผนหรือออกแบบให้การเคลื่อนที่มีเส้นทางที่ตัดกันน้อยที่สุดหรือไม่มีเลย หากจำเป็นต้องมีเส้นทางที่ตัดกัน ควรจะมีแผ่นป้ายเตือนหรือ ข้อกำหนดการใช้เส้นทางให้ชัดเจน เพื่อหลีกเลี่ยงการหยุดชะงักของการไหล หรือ โอกาสที่จะเกิดอุบัติเหตุเนื่องจากการเคลื่อนย้ายวัสดุได้

หากเป็นโรงงานที่มีความสูงเกิน 1 ชั้น การวางผังโรงงานก็ควรหลีกเลี่ยงการเคลื่อนย้ายวัสดุระหว่างชั้นให้มากที่สุด เพราะการเคลื่อนย้ายวัสดุระหว่างชั้น มักจะเป็นขั้นตอนที่มีประสิทธิภาพต่ำและมีต้นทุนการเคลื่อนย้ายสูง ในกรณีนี้ อาจจำเป็นที่จะต้องใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่เหมาะสมช่วยในการเคลื่อนย้าย เช่น ลิฟต์ขนของ หรือ ระบบชักรอก เป็นต้น

โดยทั่วไปสำหรับโรงงานที่มีการประกอบสินค้า มักจะนิยมวางผังโรงงานให้มีการไหลของวัสดุสอดคล้องกับการไหลของกระบวนการผลิต ซึ่งเป็นวิธีการที่จะทำให้การเคลื่อนย้ายวัสดุมีประสิทธิภาพสูงสุด

3. การใช้แรงงานในการเคลื่อนย้ายวัสดุ

หากต้องมีการใช้แรงงานในการเคลื่อนย้ายวัสดุ ผู้ประกอบการควรหลีกเลี่ยงการขนย้ายที่มีระยะทางไกล หรือมีทิศทางในการเคลื่อนที่ที่ซับซ้อนยุ่งยาก หรือวิธีการเคลื่อนย้ายที่จะทำให้เกิดการเมื่อยล้ามาก เช่น ต้องหยุดและมีการยกของขึ้นลงหลายครั้งกว่าจะถึงปลายทาง

การใช้แรงงานคน ควรคำนึงถึงการให้คนเคลื่อนไหวอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด เน้นพนักงานทำงานด้วยการเคลื่อนไหวเพียงเล็กน้อย เช่น การเคลื่อนย้ายวัสดุไปยังสายงานหรือหน่วยงานที่อยู่ใกล้ชิดกัน ให้มีการเดินน้อยที่สุด และหลีกเลี่ยงการให้พนักงานต้องใช้อุปกรณ์การเคลื่อนย้ายหลายๆ ชนิด ในงานเดียวกัน

การใช้อุปกรณ์การเคลื่อนย้ายที่ไม่ต้องใช้พลังงาน เช่น สายพานลูกกลิ้ง รางลื่น พื้นเอียง พื้นลาด อาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้แรงงานเคลื่อนย้ายวัสดุได้มากยิ่งขึ้น

4. การใช้ประโยชน์ของพื้นที่

การขนย้ายวัสดุภายใน จะทำได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการจัดพื้นที่ทำงานเป็นอย่างมาก การวางผังโรงงานหรือผังพื้นที่ทำงาน ควรจัดสถานีงานที่สัมพันธ์กันให้อยู่ใกล้กันให้มากที่สุด โดยต้องไม่เป็นอุปสรรคต่อการทำงาน

หากพื้นที่ทำงานมีจำกัด การวางวัสดุรอพัก ควรพิจารณาการวางซ้อนกัน เพื่อให้ได้ปริมาณมากขึ้นโดยใช้พื้นที่ว่างด้านความสูงให้เป็นประโยชน์ หากภาชนะบรรจุไม่แข็งแรงพอที่จะซ้อนกันได้ ควรพิจารณาใช้ชั้นวางของมาช่วย หากพื้นที่มีจำกัดมาก อาจคิดออกแบบภาชนะบรรจุหรือชั้นที่พับเก็บได้ในเวลาที่ไม่ต้องการใช้

เทคนิคการใช้พื้นที่ทำงานในโรงงานให้เป็นประโยชน์ได้มากที่สุดแบบง่ายๆ ก็คือ การเข้มงวดไม่ให้มีของที่ไม่ต้องการใช้ในขณะนั้น วางอยู่ในบริเวณพื้นที่ทำงาน หรือการสำรวจดูเป็นระยะๆ ว่ามีวัสดุที่นานๆ ใช้ครั้ง เก็บหรือวางอยู่ในบริเวณพื้นที่ทำงานหรือไม่ หากพบว่ามี ก็ควรนำออกไปเก็บไว้ในสถานที่อื่นที่เหมาะสมกว่า

5. ความปลอดภัย

ในแง่ของการบริหารโรงงานให้มีประสิทธิภาพ เรื่องของความปลอดภัยเป็นเรื่องสำคัญที่ผู้ประกอบการเจ้าของโรงงานไม่อาจมองข้ามได้

อุบัติเหตุในโรงงานบ่อยครั้ง เกิดขึ้นเนื่องจากการขนย้ายวัสดุ

หลักทั่วไปที่ควรคำนึงในเรื่องความปลอดภัยของการขนย้ายวัสดุ อันดับแรกก็คือ การจัดเครื่องป้องกันต่างๆ ไว้ให้เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึง เครื่องป้องกันภัยส่วนบุคคล เช่น หมวกนิรภัย ถุงมือหนัง แว่นตานิรภัย หรือ หากเป็นการทำงานเคลื่อนย้ายในที่สูง จะต้องมีอุปกรณ์เข็มขัดนิรภัยกันตก เป็นต้น

นอกจากนี้ หากต้องใช้อุปกรณ์เคลื่อนย้ายที่มีชิ้นส่วนที่เคลื่อนที่หรือมีการหมุน เช่นสายพานมอเตอร์ ก็ควรมีแผงเหล็กป้องกันให้เรียบร้อย

การดูแลรักษาอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ ไม่ชำรุด หรือ การหลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์เคลื่อนย้ายเกินกำลัง ก็จะเป็นการป้องกันอันตรายล่วงหน้าอีกทางหนึ่ง

สิ่งที่มักถูกมองข้าม ทั้งๆ ที่เป็นเรื่องที่ทำได้ง่ายที่สุด ก็คือ การฝึกอบรมให้พนักงานมีความตระหนักในเรื่องความปลอดภัย การใช้เครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายอย่างถูกต้อง การการมีกฎระเบียบที่ชัดเจนในการขนย้ายหรือขนถ่ายวัสดุประเภทต่างๆ ที่ให้พนักงานได้รับทราบ อบรม และ ฝึกปฏิบัติ ก่อนการปฏิบัติงาน หรือ การอบรมทวนซ้ำเป็นครั้งคราว ก็จะสร้างบรรยากาศของการทำงานในโรงงานให้กับพนักงานทุกคนได้เป็นอย่างดีในทุกเรื่อง ไม่เฉพาะแต่ในงานการเคลื่อนย้าย วัสดุแต่เพียงอย่างเดียว

เรียบเรียงโดย : เรวัต ตันตยานนท์

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *