แฉร้อยเล่ห์กลลวงยักษ์ค้าปลีก ลดหลอกล่อ-ฮั้วขึ้นราคา

แฉร้อยเล่ห์กลลวงยักษ์ค้าปลีก ลดหลอกล่อ-ฮั้วขึ้นราคา

ผู้จัดการรายวัน/เอเยนซี – คำโฆษณาสินค้าคุณภาพ ราคาถูกทุกวัน รีดเลือดซัปพลายเออร์จัดโปรโมชั่นกระจาย ล่อใจลูกค้าควักกระเป๋าซื้อ นับเป็นกลยุทธ์ที่ซ่อนเร้นด้วยร้อยเล่ห์กลลวงหลอกล่อผู้บริโภคให้หลงเคลิ้มช้อปเพลินจ่ายเกินตัวไม่อั้นเพาะนิสัยบริโภคนิยมโดยไม่รู้ตัว ตัวแทนเครือข่ายผู้บริโภคซัดทุ่มโฆษณาลดราคาหลอกลูกค้าเข้าห้างแต่สินค้ากลับหมดเกลี้ยงแล้ว เตรียมแจ้งความเอาเรื่องให้เข็ด คนอังกฤษระทมเจอเหลี่ยมเทสโก้ รวมหัว 3 ยักษ์ค้าปลีกแอบฮั้วขึ้นราคาผลิตภัณฑ์นม เนย ข้ามปี ลูกค้าเสียประโยชน์กว่า 18,000 ล้าน
ในยุคเศรษฐกิจตกต่ำ น้ำมันแพง การทำมาหากินฝืดเคือง แต่ประชาชนชาวไทยยังเคลิ้มไปกับโปรโมชั่น ลดกระหน่ำ ถูกสุดๆ ถูกจริง ถูกทุกวัน บริการดี มีที่จอดรถ แอร์เย็นฉ่ำ สินค้าหลากหลาย….. โฆษณาชวนเชื่อของห้างยักษ์ค้าปลีกที่โหมประโคมเร่งเร้าให้ผู้บริโภครีบควักกระเป๋าซื้อสินค้าทั้งที่จำเป็นและไม่จำเป็น สร้างประโยชน์มหาศาลให้ห้างที่ต้องการเร่งยอดขายให้ได้มากที่สุด พร้อมกับเพิ่มปริมาณลูกค้าเข้าห้างให้ได้มากที่สุด เพื่อนำไปต่อรองหรือบีบซัปพลายเออร์ซึ่งอาศัยห้างเป็นช่องทางจัดจำหน่าย กลยุทธ์ของห้างข้างต้น นับเป็นการแสวงหารายได้และกำไรสองเด้งจากผู้บริโภคและผู้ผลิตสินค้าไปพร้อมๆ กัน

*** หลงเชื่อคำโฆษณา ใช้จ่ายเกินตัว

มองอย่างผิวเผินดูเหมือนว่าผู้บริโภคได้ซื้อสินค้าราคาถูก คุ้มค่า คุ้มราคา และมองเห็นแต่ข้อดีของห้างฯ ที่ทำให้มีทางเลือกมากขึ้น แต่เมื่อมองย้อนกลับไปสำรวจพฤติกรรมการซื้อโดยรวมของประชาชนที่จับจ่ายใช้สอยในห้างฯ จะพบว่า น้อยรายนักที่จะเข้าห้างเพื่อเลือกซื้อแต่เฉพาะสินค้าที่จำเป็นต้องซื้อและจัดรายการโปรโมชั่น ถูกจริง (แต่จำกัดจำนวนชิ้น) เท่านั้น

ทั้งนี้ โดยส่วนใหญ่แล้วผู้บริโภคมักจะเคลิบเคลิ้มไปกับโปรโมชั่นอื่นๆ เช่น ซื้อ 1 แถม 1, ซื้อยกแพค, ซื้อสินค้าที่คิดเผื่อว่าจะได้ใช้ แต่ความจริงแล้วก็ไม่ได้ใช้ หรือการซื้ออาหารสดเลหลังเพื่อนำมาเก็บแช่ในตู้เย็นและลงท้ายด้วยการเน่าเสียต้องทิ้งไป ฯลฯ แรงกระตุ้นของห้างจึงผลักดันให้มีการใช้จ่ายเกินตัว เพาะนิสัยบริโภคนิยมโดยไม่รู้ตัว สุดท้ายก่อให้เกิดภาระหนี้สินครัวเรือนเพิ่มขึ้น

พฤติกรรมการซื้อของลูกค้าและกลยุทธ์ล้วงกระเป๋าคนเข้าห้างดังกล่าวข้างต้น ไม่ใช่เกิดขึ้นเฉพาะในเมืองไทย แต่เป็นเหมือนกันทั่วโลก โจอันนา บลิตแมน นักเคลื่อนไหวด้านอาหารที่อังกฤษ เล่าถึงการซื้อทิ้งซื้อขว้างของชาวอังกฤษ ประเทศแม่ของเทสโก้ ว่าการซื้ออาหารตุนไว้กินทั้งสัปดาห์ ทำให้ผู้ซื้อซื้อสินค้ามากเกินความจำเป็นโดยเฉพาะสินค้าที่ขายลดราคาเป็นแพคใหญ่ และจากการสำรวจเมื่อไม่นานมานี้ พบว่า อาหาร 40% ที่คนอังกฤษซื้อไปตุนเน่าเสียโดยไม่ถูกแตะต้องแม้แต่น้อย

*** ถูกไม่กี่รายการ ที่เหลือแพงกว่า-ราคาปกติ

โปรโมชั่นสินค้าราคาถูกสุดๆ ไม่กี่รายการที่ห้างทุ่มโฆษณาผ่านหน้าหนังสือพิมพ์หัวสีดึงดูดลูกค้าโดยเฉพาะในช่วงท้ายสัปดาห์หรือช่วงต้นเดือนนั้น แท้จริงแล้วสินค้าเหล่านั้นเป็นเพียงส่วนเสี้ยวน้อยนิดของสินค้าที่มีอยู่นับหมื่นๆ รายการ ซึ่งขายในราคาปกติหรือแพงกว่า แต่ว่าผู้บริโภคไม่ได้ทันสังเกตหรือเปรียบเทียบราคา เช่น สินค้าที่ขายแพคคู่ ลูกค้าอาจไม่ทันสังเกตว่าขนาดของสินค้าเล็กกว่าปกติ ทำให้ต้องจ่ายเท่าเดิมเมื่อคำนวณจากน้ำหนัก

นอกจากนั้น ห้างยังมีลูกเล่นในการติดป้ายครึ่งราคา หรือถูกกว่า ซึ่งมักเป็นราคาต่อชิ้น ต่อโหล หรือต่อแพค แต่ถ้าซื้อสินค้าในขนาดหรือบรรจุภัณฑ์ที่ต่างออกไป เช่น ยกลัง เมื่อเปรียบเทียบราคาแล้ว อาจไม่ได้ถูกอย่างที่คิด

ดังเช่นประสบการณ์ของพ่อค้าชาวสุโขทัยรายหนึ่งที่บอกเล่าผ่าน “ผู้จัดการออนไลน์” ว่า เข้าไปซื้อนมยี่ห้อหนึ่งที่ติดราคาถูกกว่าซื้อจากตัวแทนขายโดยซื้อยกลัง แต่เมื่อจะจ่ายเงินกลับพบว่าราคาแพงกว่าที่ติดไว้ที่ชั้น ถามไถ่พนักงานได้ความว่า ถ้าอยากได้ราคาเท่าที่ติดไว้ที่ชั้นก็ต้องไปขนเอาแบบเป็นโหล ไม่ใช่ยกลัง

ไม่เพียงแต่ผู้บริโภคชาวไทยเท่านั้นที่เจอลูกเล่นเช่นนี้ ประชาชนชาวอังกฤษลูกค้าเทสโก้ โลตัส ก็เผชิญกับเล่ห์เหลี่ยมของโมเดิร์นเทรดยักษ์ใหญ่เช่นกัน โจอันนา นักเคลื่อนไหวด้านอาหารของอังกฤษ เปิดโปงว่า เทสโก้ อังกฤษ จัดโปรโมชั่นราคาผัก ผลไม้ ครึ่งราคาในช่วงปีใหม่ แต่ความจริงแล้วไม่ได้ถูกอย่างที่อวดอ้างเพราะหนึ่งสัปดาห์ก่อนหน้านั้น ทางห้างได้ปรับขึ้นราคาผัก ผลไม้ จากปกติอีกเท่าตัว เพื่อลดราคาลงครึ่งหนึ่งสู่ราคาปกติ แต่ป่าวประกาศว่าลดราคาใจป้ำรวดเดียว 50% โปรโมชั่นในช่วงเทศกาลสำคัญในเมืองไทย ก็อาจไม่แตกต่างกัน และ ผัก ผลไม้ ที่นำมาลดราคามักเป็นสินค้าที่ไม่มีคุณภาพ

นายสมชาย พรรัตนเจริญ นายกสมาคมค้าส่งค้าปลีกไทย กล่าวว่า สังคมไทยมักตามไม่ทันคำโฆษณาที่มักโกหกประชาชนให้เชื่อในสิ่งที่เขาพูดด้านเดียวมาโดยตลอด

เขาบอกว่า สินค้าบางอย่างขายถูกเป็นบางวัน แต่ก็ไปโฆษณาว่าขายถูกทุกวัน ต้องถามว่าทำไมเมื่อลดหรือซื้อหนึ่งแถมหนึ่งวันนี้ แล้ววันรุ่งขึ้นถึงขายราคาสูงเหมือนเดิม หากมีเจตนาเพื่อให้ผู้บริโภคซื้อของถูกจริง เหตุใดจึงไม่ลดราคาอย่างนี้ทุกวัน เพราะวันอื่นๆ ก็ไม่ได้มีการลดราคาแต่อย่างใด และทำไมต้องจำกัดจำนวนซื้อต่อชิ้นต่อคน ผู้บริโภคต้องใช้สติในการซื้อสินค้าในแต่ละครั้งว่าถูกจริงดังคำโฆษณาหรือไม่ ถ้าไม่มีโปรโมชั่นลดราคาก็ซื้อจากร้านข้างบ้านก็ได้

นายสมชาย กล่าวย้ำว่า การทำรายการโปรโมชั่นมีเป้าหมายเพื่อดึงลูกค้าเข้าห้าง ซึ่งเมื่อปีที่ผ่านมาในเดือนหนึ่งๆ มีจำนวนลูกค้าเข้าห้างค้าปลีกสมัยใหม่โดยนับจากใบเสร็จประมาณ 80 ล้านราย ตัวเลขนี้ห้างจะนำไปต่อรองเก็บค่าวางสินค้าแรกเข้าหรือค่าฟีจากซัปพลายเออร์ และบีบให้ซัปพลายเออร์ร่วมกิจกรรมส่งเสริมการขาย เป็นการใช้อำนาจควบคุมผู้ผลิตสินค้าหรือซัปพลายเออร์โดยมีผู้บริโภคเป็นตัวประกัน

“เหตุที่ทางห้างใหญ่ทำเช่นนี้ ยังเป็นการทำเพื่อต้องการทำลายร้านโชวห่วยหรือผู้ประกอบการรายย่อย การตัดราคาลักษณะนี้เท่ากับเป็นการตัดตอนร้านค้าเล็กๆ ถ้าเกมนี้สำเร็จทั้งผู้ผลิต ซัปพลายเออร์ และสุดท้ายผู้บริโภคก็จะตกอยู่ในอำนาจการควบคุมของโมเดิร์นเทรด ซึ่งยึดกุมตั้งแต่ต้นทางยันปลายทาง เท่ากับยึดประเทศ” นายสมชาย กล่าว

กระทรวงพาณิชย์ ให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันโมเดิร์นเทรด ครองส่วนแบ่งตลาด 60 กว่าเปอร์เซนต์ และมีแนวโน้มครองตลาดเพิ่มมากขึ้นตามอัตราเร่งในการขยายสาขา ขณะเดียวกัน ธุรกิจค้าปลีกค้าส่งมีบทบาทสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ โดยมีมูลค่าสูงเป็นอันดับสองรองจากภาคอุตสาหกรรม ซึ่งในปี 2549 มีมูลค่ารวม 1.3 ล้านล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 15 ของจีดีพี และมีการจ้างงานประมาณ 6 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 17 ของการจ้างงานทั่วประเทศที่มีจำนวน 36 ล้านคน และยังเป็นช่องทางระบายสินค้าเกษตร รวมถึงผลิตภัณธ์ชุมชนของท้องถิ่นต่างๆ ทั่วประเทศ

ถูกสุดๆ ซื้อ 1 แถม 1 เชิญชวนให้ผู้บริโภคควักกระเป๋าซื้อ

***หลอกว่าลดราคา แต่สินค้าหมด

นางบุญยืน ศิริธรรม เครือข่ายคนรักแม่กลอง จ.สมุทรสงคราม หนึ่งในเครือข่ายสหพันธ์องค์กรผู้บริโภคกล่าวว่า การเข้ามาของห้างเทสโก้ โลตัส ที่สมุทรสงคราม นอกจากมีผลกระทบต่อร้านโชวห่วยแล้ว ผู้บริโภคก็ถือว่าถูกหลอกจากห้างอีกด้วย เพราะการประกาศลดราคาสินค้าก็ไม่ได้ทำตามนั้นจริงเสมอไป เพราะเมื่อประชาชนจะไปซื้อสินค้าตรงวันตรงเวลาตามที่ได้มีการโฆษณาไว้ว่าลดราคา แต่พอไปถึงห้างก็อ้างว่าสินค้าหมด เพราะว่ามีสินค้าไว้ทำรายการเพียงนิดเดียว ทางห้างต้องการให้ประชาชนเข้าไปเที่ยวห้างให้มากที่สุดเพื่อที่จะได้ซื้อสินค้าอื่นๆ ของห้างเท่านั้นเอง

“มันเป็นเพียงกลยุทธ์โฆษณาหลอกประชาชน การค้าแบบนี้ถือว่าไร้จริยธรรมที่สุด” นางบุญยืน กล่าว

นางบุญยืน กล่าวด้วยว่า ตนตั้งใจจะแจ้งความถึงพฤติกรรมการค้าที่ไม่เป็นธรรมเหล่านี้ หากไม่สามารถซื้อสินค้าได้ตามที่มีการโฆษณาลดราคาไว้ได้ เพื่อให้เรื่องนี้เป็นประเด็นสาธารณะและต้องการให้สังคมเห็นว่าการค้าอย่างนี้ก่อให้เกิดปัญหาอย่างไร

เธอบอกว่า ชาวสมุทรสงครามประมาทเกินไปที่ปล่อยให้ห้างเทสโก้ โลตัส เข้ามาตั้งสาขาในจังหวัด เพราะเชื่อว่าห้างขนาดใหญ่ไม่สามารถทำกำไรได้จากเมืองเล็กๆ อย่างนี้ แต่ด้วยความเป็นห้างที่มีเครือข่ายขนาดใหญ่ สามารถนำกำไรที่อื่นมาโปะในส่วนที่ขาดทุนในบางสาขาได้ กลับทำให้เทสโก้ฯ สาขาสมุทรสงครามเปิดทำการได้นาน มิหนำซ้ำยังส่งผลกระทบต่อผู้ค้ารายย่อยจำนวนมาก ขณะที่ก่อนหน้านี้เคยมีห้างต่างๆ มาเปิดแล้วเจ๊งหมด

ผู้บริโภคที่เป็นลูกค้าของโมเดิร์นเทรดรายหนึ่ง ยังกล่าวเตือนให้ผู้ที่เข้าไปจับจ่ายในห้างฯ ให้รอบคอบในการตรวจสอบสินค้าและราคาให้ละเอียด เช่น จำนวนสินค้าที่ซื้อได้ครบตามใบเสร็จหรือไม่ คิดราคาเกินซึ่งเกิดจากการยิงบาร์โค้ดซ้ำหรือไม่, ราคายิงบาร์โค้ดยิงราคาสูงกว่าป้ายบอกราคา และหากซื้อของชนิดเดียวกัน ต่างยี่ห้อ ต่างราคา จะยิงบาร์โค้ดที่ราคาสูงทั้งหมด, กล่องหรือถุงที่บรรจุสินค้าเหมือนเดิมแต่ลดปริมาณลง, ลงโปรโมชั่นลดราคาแต่พอไปถึงบอกสินค้าหมด

***เทสโก้ฯ แอบฮั้วขึ้นราคา

การจัดโปรโมชั่นลดราคาของห้าง ผู้บริโภคย่อมได้รับประโยชน์จากการซื้อสินค้าในราคาถูกและเป็นที่พอใจของผู้บริโภค แต่ถ้าหากสินค้าที่มีราคาถูกนั้นเกิดจากการบิดเบือนตลาดของผู้ประกอบธุรกิจค้าปลีกค้าส่ง โดยการกำหนดราคาสินค้าต่ำกว่าราคาทุนหรือเท่ากับราคาทุน โดยไม่มีการคิดค่าใช้จ่าย ด้วยจุดประสงค์เพื่อทำลายคู่แข่งขันทางการค้าให้ต้องล้มเลิกกิจการไป ผู้บริโภคก็จะได้ประโยชน์จากการซื้อสินค้าราคาในช่วงเวลาสั้นๆ เท่านั้น

หลังจากผู้ประกอบการจำนวนมากต้องล้มเลิกกิจการไป เหลือแต่ผู้ประกอบการรายใหญ่ไม่กี่ราย ต้องเกิดการผูกขาดขึ้นในระบบตลาดในระยะยาว ผู้บริโภคก็จะต้องซื้อสินค้าในราคาที่แพงเกินความเป็นจริง และช่องทางในการเลือกซื้อสินค้าก็จะเหลือน้อยลง อำนาจต่อรองที่เคยมีอยู่ก็จะหมดไป

ในประเด็นที่ผู้บริโภคที่ถูกเอาเปรียบในที่สุดเมื่อเกิดการผูกขาดโดยผู้ค้ารายใหญ่ไม่กี่ราย มีตัวอย่างที่เกิดขึ้นแล้วในประเทศอังกฤษ ประเทศแม่ของเทสโก้ ซึ่งเวลานี้เครือข่ายของห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ ยึดกุมส่วนแบ่งตลาดถึงร้อยละ 75

วารสารฉลาดซื้อ ฉบับเดือนตุลาคม 2550 เผยแพร่ข้อมูล “การเมืองเรื่องค้าปลีก” ว่า คณะกรรมการควบคุมการแข่งขันทางการค้าของอังกฤษ ได้ตรวจสอบข้อกล่าวหาที่ว่า ห้างยักษ์ใหญ่ 4 แห่ง ได้แก่ แอสดา ในเครือวอล-มาร์ท แห่งสหรัฐฯ, เทสโก้, เจ เซนส์บิวรี และเซฟเวย์ แอบฮั้วกันขายสินค้าในราคาที่สูงกว่าควรจะเป็น

ห้างทั้งสี่ข้างต้น ถูกสอบสวนพฤติกรรมการขายสินค้าประเภท นม เนย ระหว่างปี 2547 – 2548 โดยขายผลิตภัณฑ์นมเกินราคาไป 3 เพนนี (ประมาณ 2 บาท) และขายเนยเกินราคาไป 15 เพนนี (ประมาณ 10 บาท) รวมๆ แล้วทำให้ผู้บริโภคต้องเสียประโยชน์ไปกว่า 270 ล้านปอนด์ หากคิดตามอัตราแลกเปลี่ยน 1 ปอนด์เท่ากับ 70 บาท ก็ตกประมาณ 18,900 ล้านบาท ซึ่งหากผลสอบสวนพบว่ามีความผิดจริงต้องถูกปรับหลายร้อยปอนด์ทีเดียว

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *