เจ้านาย : สาเหตุสำคัญของพิษในที่ทำงาน

เจ้านาย : สาเหตุสำคัญของพิษในที่ทำงาน
มองมุมใหม่ : รศ.ดร.พสุ เดชะรินทร์ pasu@acc.chula.ac.th กรุงเทพธุรกิจ วันอังคารที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2550
ผมได้มีโอกาสหยิบหนังสือที่ซื้อไว้หลายปี แต่ยังไม่ได้อ่านชื่อ Toxic Emotions at Work โดย Peter J. Frost มาอ่านครับ และคิดว่าน่าสนใจและน่าจะตรงกับสิ่งที่หลายๆ ท่าน กำลังประสบในปัจจุบันนะครับ เลยขออนุญาตนำเนื้อหาบางส่วนมาเสนอครับ
ในหนังสือเล่มนี้ เขาเปิดประเด็นว่าในชีวิตการทำงานของทุกคนนั้น ย่อมประสบกับความเจ็บปวด หรือความไม่สบายใจที่เกิดขึ้นในที่ทำงาน ซึ่งเป็นสิ่งที่เราหลีกเลี่ยงไม่พ้น โดยความไม่สบายใจที่เกิดขึ้นจากที่ทำงานนั้น อาจจะมาจากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายในองค์กรในด้านต่างๆ หรือการกระทำของผู้บริหารต่อลูกน้อง และความเจ็บปวดหรือความไม่สบายใจดังกล่าว ก็อาจจะพัฒนาสู่พิษร้ายที่ฝังลึกในองค์กร
มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่า องค์กรที่เป็นพิษ (Toxicity) นั้น ส่งผลต่อขวัญและกำลังใจในการทำงานของบุคลากร และสุดท้ายแล้ว ย่อมส่งผลเสียต่อตัวองค์กรเอง บุคลากรที่เผชิญกับความเจ็บปวดในการทำงาน มักจะสูญเสียกำลังใจในการทำงาน ความเชื่อมั่น และความมุ่งมั่นในการทำงาน ซึ่งสุดท้ายแล้ว ย่อมส่งผลต่อขวัญและกำลังใจในการทำงาน และสุดท้ายแล้ว ย่อมนำไปสู่ผลิตภาพ (Productivity) ในการทำงานที่ลดลงและกำไรขององค์กรที่ลดลง
นอกจากนี้ ถ้าบุคลากรมีความรู้สึกว่าตนเองได้รับการปฏิบัติที่ไม่ดี ไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือ ไม่ได้รับเกียรติจากเจ้านาย บุคลากรมักจะหาทางเอาคืนกับตัวเจ้านายและองค์กร นับตั้งแต่การปล่อยเกียร์ว่างในการทำงาน หรือการทำงานอย่างไม่เต็มความสามารถ การปล่อยข่าวลือ ข่าวไม่ดีต่างๆ เกี่ยวกับองค์กร การสูญเสียความภักดีที่มีต่อองค์กร หรือแม้กระทั่งการทำให้เกิดความเสียหายต่อองค์กร
ทีนี้ในเมื่อเรารู้แล้วว่า องค์กรที่มีลักษณะเป็นพิษนั้นไม่ใช่สิ่งที่ดี และต้องได้รับการแก้ไขโดยด่วน เรามาดูกันต่อซิครับว่า อะไรคือสาเหตุที่ทำให้เกิดความรู้สึกที่เป็นพิษภายในองค์กร เชื่อว่าสาเหตุหลักๆ ท่านผู้อ่านก็คงพอเดาได้นะครับว่า องค์กรที่เป็นพิษมักจะมาจากผู้บริหารที่เป็นพิษ โดยเฉพาะอย่างยิ่งทัศนคติและพฤติกรรมของคนที่เป็นผู้บังคับบัญชา เราลองมาดูตัวอย่างของบางพฤติกรรมของผู้บังคับบัญชาที่นำไปสู่องค์กรที่เป็นพิษกันนะครับ
ที่พบเจอกันบ่อยมาก คือเจ้านายที่ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ จะชอบทำร้ายจิตใจของลูกน้องครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำให้ลูกน้องต้องอับอาย เสียหน้า สูญเสียความมั่นใจ ความเชื่อมั่นของตนเอง อาจจะบอกได้ว่าเจ้านายพวกนี้ชอบทำให้ผู้อื่นได้รู้สึกอับอายหรือเจ็บปวดทางจิตใจ และส่วนใหญ่ลูกน้องก็ไม่มีสิทธิหรือโอกาสตอบโต้ เนื่องจากสายบังคับบัญชาที่มีอยู่ เจ้านายเหล่านี้จะชอบค่อนขอด เหน็บ กัด ทำให้ลูกน้องได้รู้สึกอับอาย หรือดูไม่ฉลาด ต่อหน้าผู้อื่น ถ้าเจ้านายเหล่านี้ไม่ชอบหน้าใครแล้ว ก็จะคอยจองล้างจองผลาญลูกน้องคนนั้นตลอดเวลา จนเรียกได้ว่าไม่ได้ผุดได้เกิด
ในบางครั้งเจ้านายประเภทนี้ก็จะโจมตีทุกๆ คนโดยไม่เลือกหน้าครับ เรียกได้ว่าใครขวางหน้าหรืออยู่ในรัศมี ก็จะโดนโจมตีทำลายล้างหมด และที่แย่ไปกว่านั้นคือเดาไม่ได้ด้วยครับว่า ลูกน้องคนไหน หรือเมื่อไรที่จะโดนเจ้านายตนเองโจมตี ทำให้เวลาบุคลากรต้องประชุมกับเจ้านายที่มีลักษณะดังกล่าวจะไม่มีความสุขในการประชุมเลย เนื่องจากไม่สามารถเดาอารมณ์เจ้านายได้เลยว่าจะขึ้นหรือจะลง และใครจะเป็นผู้ถูกโจมตีเป็นรายต่อไป
ถ้าจะมาวิเคราะห์สาเหตุว่า ทำไมเจ้านายถึงได้มีพฤติกรรมที่จ้องจะโจมตีผู้อื่นนั้น ก็จะมีสาเหตุของพฤติกรรมที่หลากหลายออกไปครับ เช่น มีความต้องการที่จะควบคุมหรือชี้นำผู้อื่น หรืออคติส่วนตัวต่อผู้ใดผู้หนึ่งโดยเฉพาะ หรือความไม่เชื่อใจในลูกน้อง หรือความรู้สึกที่ปลูกฝังอยู่ตลอดเวลาว่า ลูกน้องทำงานไม่เคยถูกใจ ฯลฯ และเจ้านายเหล่านี้ก็เชื่อว่าการจิก กัด หรือโจมตีลูกน้อง นั้นเป็นวิธีการที่เหมาะสมในการกระตุ้นและจูงใจลูกน้อง เพื่อให้ได้งานออกมาดีที่สุด
ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลใดก็ตามนะครับฝ่ายถูกกระทำหรือลูกน้องนั้นก็มักจะมีความรู้สึกหวาดกลัว สับสน โกรธ หรือท้อแท้ สุดท้ายทุกคนก็พยายามทำตัวให้ปลอดภัยที่สุด เพื่อลดโอกาสในการถูกโจมตีจากเจ้านาย ไม่ว่าจะเป็นการลดความพยายามในการทำงาน การไม่พยายามเข้าร่วมประชุมกับเจ้านาย หรือการไม่นำเสนองานที่ตัวเองทำให้เจ้านายได้ประจักษ์
ประเด็นที่น่าสนใจ คือพฤติกรรมที่เป็นพิษของเจ้านายประเภทนี้ ถ้าไม่ดูโดยละเอียด อาจจะไม่พบความเสียหายต่อองค์กรอย่างชัดเจนเท่าไร เจ้านายหลายคนที่มีลักษณะดังกล่าว ก็ยังประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานต่อไปได้ แต่สิ่งที่ลืมดูกันคือขวัญกำลังใจของบุคลากร ที่ทำงานร่วมกับเจ้านายประเภทนี้ครับ รวมทั้งบรรยากาศในการทำงานที่เป็นพิษ ที่สำคัญคือ ผลกระทบต่อจิตใจที่ลูกน้องได้รับจากเจ้านายประเภทนี้ ก็จะอยู่ไปนานพอสมควรครับ ทั้งส่งผลต่อสุขภาพด้วยครับ
มีงานวิจัยที่แสดงให้เห็นว่า ระดับความดันโลหิตของลูกน้องจะเพิ่มสูงขึ้น เมื่อต้องพบปะ ทำงาน หรือประชุม ร่วมกับเจ้านายที่ตนเองไม่ชอบหน้า ซึ่งย่อมจะส่งผลในระยะยาวต่อสุขภาพของบุคคลผู้นั้นด้วยนะครับ
ท่านผู้อ่านที่เป็นเจ้านายทั้งหลายก็ลองสำรวจตัวเองดูนะครับว่า มีลักษณะตามที่ผมนำเสนอมาหรือไม่? ถ้าใช่ ก็อาจจะต้องเร่งปรับตัวครับ ก่อนที่จะทำให้บรรยากาศในการทำงานของหน่วยงานท่านเป็นพิษมากกว่านี้ และนี่ไม่ได้เป็นเพียงพฤติกรรมเดียวของเจ้านายที่ทำให้เกิดพิษในที่ทำงานนะครับ สัปดาห์หน้าเราลองมาดูพฤติกรรมอื่นๆ เพิ่มเติมครับ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *