ขยะเมืองญี่ปุ่น 5

ขยะเมืองญี่ปุ่น 5

สิ่งที่ได้เห็น และสิ่งที่ไม่ได้เห็น
แน่นอนว่าประเทศญี่ปุ่นไม่ใช่เมืองสวรรค์ที่ปราศจากขยะโดยสิ้นเชิง ตามตรอกซอกซอยลึกลับซับซ้อนบางแห่ง หรือแม้แต่ตามป้ายรถประจำทางบางครั้ง ก็ยังมีขยะหกหล่นเกลื่อนกลาด หรือในจุดทิ้งขยะบางแห่งก็อาจมีคนมักง่าย ทิ้งขยะในถุงอย่างบางที่แตกง่าย เกลื่อนกลาดอุจาดตา หรือแม้กระทั่งการแอบโยนจักรยานทิ้งลงไปในลำน้ำบางจุดที่ลับหูลับตาคน (โดยเฉพาะในเมืองโอซากา ที่ประชากรมีบุคลิกหลายอย่างคล้ายคลึงกับประชากรของกรุงเทพฯ อย่างน่าพิศวง)
แต่เมื่อเทียบกับเมืองใหญ่น้อยรวมทั้งชนบท ในประเทศอื่นๆ อีกหลายแห่งที่ข้าพเจ้าได้เคยพบเห็นมา รวมทั้งประเทศไทยอันเป็นที่อาศัยถาวร ญี่ปุ่นก็เป็นเมืองที่สะอาดปราศจากขยะ อย่างน่าประหลาดใจว่า เขาทำกันอย่างไร แน่นอนว่า ไม่ใช่เพราะ “ญี่ปุ่นเขารวยมาก” อย่างที่มีคนชอบพูดเสมอๆ
แต่ข้าพเจ้าคิดว่า น่าจะเป็นเพราะประชากรมีระเบียบวินัย ที่ฝึกฝนกับมาหลายรุ่นหลายชั่วอายุ และฝึกกันมาตั้งแต่เด็กจนแก่ สิ่งที่ฝึกก็คือ ความรับผิดชอบ ทุกคนรับผิดชอบในส่วนของตน และรัฐก็รับผิดชอบในส่วนของรัฐ (เช่นการเก็บขยะ, การกำจัดขยะ และความเอาจริงเอาจังใน “เรื่องขยะ”)
เมื่อประสานกันเข้าทุกคนทุกฝ่าย ระเบียบวินัยก็กลายเป็นระบบชีวิตประจำวัน ที่ทุกคนปฏิบัติเหมือนๆ กันเป็นของธรรมดา
เมื่อมีงานเทศกาลฤดูร้อนในลานสนามขนาดใหญ่ หน้าปราสาทฮิเมจิ เมืองฮิเมจิ (อันเป็นปราสาทแห่งแรกของญี่ปุ่นที่ยูเนสโกประกาศให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม) งานมีตลอดวันตั้งแต่เช้าจนหกโมงเย็น ผู้คนไปร่วมงานมากมายนับหมื่นคน ข้าพเจ้าคิด (เอาเอง ตามประสาเคยชินกับบ้านเมืองไทย) ว่า พอเลิกงาน คงต้องเก็บขยะกันหน้ามืด ไม่ก็คงมีเศษกระดาษ เศษขนม เปลือกผลไม้ เกลื่อนสนาม
แต่หลังหกโมงเย็น เมื่อผู้คนทยอยกันออกจากบริเวณงานจนบางตา ข้าพเจ้าก็เห็นว่า สนามกว้างใหญ่ไพศาลนั้น สะอาดโล่งเรียบ เกือบจะเหมือนก่อนเริ่มงาน บรรดาขยะต่างๆ นานาประเภทนั้น บรรจุรวมไว้ในถุงขยะหรือถุงตาข่ายขนาดใหญ่ ทางมุมหนึ่งของสนาม พร้อมจะขนไปกำจัดได้ทันที
นี่ไม่ใช่เรื่องของ “เงิน” หรือ แม้แต่ “กฎหมาย” แต่เป็นเรื่องของ “คน” ที่ฝึกฝนแล้วในแง่ของความรับผิดชอบและหน้าที่ร่วมกันในสังคม
ขยะเมืองญี่ปุ่นจึงไม่ใช่เป็นเพียง “สิ่งปฏิกูล น่ารังเกียจ” หากยังเป็นภาพสะท้อนถึงผู้คนและวัฒนธรรมในสังคมญี่ปุ่น อย่างน่าสนใจยิ่ง

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *