การสื่อสารต่างวัฒนธรรม

การสื่อสารต่างวัฒนธรรม
Post Today – ผมไปร่วมการสัมมนาเรื่อง “การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมเพื่อบริหารความขัดแย้ง” ที่มหาวิทยาลัยบูรพา ในวันที่ 5 ม.ค. ที่ผ่านมา ในช่วงเช้ามีการบรรยายโดยอาจารย์บรรจง อมรชีวิน ซึ่งเป็นผู้มีชื่อเสียงด้านการบริหารต่างวัฒนธรรม โดยมีหนังสือหลายเล่ม เช่น วัฒนธรรมข้ามชาติกับการบริหารและการเจรจาต่อรอง และเป็นผู้อำนวยการส่วนวางแผนและติดตามผลการให้ความร่วมมือกับต่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ …
อาจารย์บรรจงบรรยายด้วยความน่าสนใจ เมื่อจบการบรรยายของท่าน ก็มีเบรกกินกาแฟช่วงเช้า ผมมีโอกาสได้ร่วมวงสนทนากับอาจารย์บรรจง อาจารย์ทัศนีย์ ทานตวนิช ผู้อำนวยการศูนย์ เกาหลีศึกษาที่มหาวิทยาลัย และอาจารย์พัชนี นนทศักดิ์ หัวหน้าภาควิชาบริหารธุรกิจ

อาจารย์ทัศนีย์ในฐานะเจ้าภาพจัดสัมมนาครั้งนี้ ถามผมว่า “คุณเกรียงศักดิ์ อยู่ได้ทั้งวันใช่ไหมคะ”

ผมตอบไปว่า “ได้ครับ”

ท่านจึงหันไปถามอาจารย์บรรจงด้วยคำถามเดียวกัน

อาจารย์บรรจงตอบว่า “ซักเดี๋ยวครับ”

อาจารย์ทัศนีย์ อึ้งไป 2-3 วินาที ท่าทางเธอไม่แน่ใจกับคำตอบ เธอจึงตัดสินใจพูดออกมาว่า

“ประทานโทษนะคะอาจารย์บรรจง ช่วยกรุณาตอบแบบ ‘บริบทต่ำ’ (Low Context) ได้ไหมคะ” เธอใช้ศัพท์เทคนิคเรื่อง Cross-cultural (ซึ่งเดี๋ยวจะอธิบายให้ท่านผู้อ่านทราบ) เธอต้องการข้อมูลที่ชัดเจน เพื่อที่เธอจะได้วางแผนเรื่องอื่นๆ อาทิเช่น อาหารกลางวัน และการรับรองอื่นๆ ให้

อาจารย์บรรจงยิ้มอย่างเข้าใจ พร้อมกับตอบว่า “ผมจะกลับหลังจากกินกาแฟเสร็จครับ”

ผมถามยิ้มๆ “อาจารย์ทัศนีย์ไม่ถามตรงๆ ตั้งแต่แรกเลยครับ”

“แหมมันจะดูไม่สุภาพคะ เดี๋ยวอาจารย์บรรจงจะคิดว่าไล่ท่าน แหมพอบรรยายจบก็ถามเลยว่าจะกลับเมื่อไร ทั้งๆ ที่อุตส่าห์เสียสละเวลาในวันเสาร์เช้ามาสอนให้”

“ที่ผมไม่ตอบตรงๆ แต่แรกก็เพราะไม่แน่ใจว่าอาจารย์ทัศนีย์ท่านถามด้วยวัตถุประสงค์อะไร ผมจึงตอบแบบประเมินสถานการณ์ไว้ก่อน เพราะว่ากลัวว่าถ้าตอบไปตรงๆ ว่าจะกลับเลย เดี๋ยวจะคิดว่า แหมไม่ให้เกียรติคนจัดเลย จะอยู่ต่อหน่อยก็ไม่ได้ จะรีบไปไหน วันเสาร์แท้ๆ” อาจารย์บรรจงอธิบายไปยิ้มไป

ทั้งกลุ่มเลยยิ้มน้อยยิ้มใหญ่

จากข้อมูลของ http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=High_context_culture&oldid=173392530 ซึ่งผมไปค้นมาเมื่อวันที่ 6 ม.ค. นี่เอง “บริบทสูง” (High Context) คือการพูดจาและการแสดงออกที่ต้องตีความ หรือพูดแบบไม่ชัดเจนตรงไปตรงมา ในขณะที่ “บริบทต่ำ” (Low Context) คือการพูดจาและการแสดงออกที่ชัดเจนตรงไปตรงมา เป็นคำนิยามที่บัญญัติโดยนักมนุษยวิทยาผู้มีชื่อเสียง Edward T.Hall จากหนังสือ Beyond Culture

เป็นคำศัพท์ที่ใช้ในการสื่อสารของคนในวัฒนธรรมต่างๆ ที่มีประสบการณ์และความคาดหวังร่วมกัน

วัฒนธรรมบริบทสูงจะมีในกลุ่มชาติตะวันออก เช่น เอเชียแบบเรามากกว่าในตะวันตก ซึ่งส่วนใหญ่พวกเขาจะสื่อสารกันในบริบทต่ำ

วัฒนธรรมบริบทสูงเป็นวัฒนธรรมที่รักษารูปแบบการสื่อสารของกลุ่มคนจากขนบธรรมเนียมและประเพณีดั้งเดิม โดยที่กลุ่มชนในวัฒนธรรมบริบทสูงนั้นไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสื่อสารจากอดีตมากนัก ในวัฒนธรรมเมารีในนิวซีแลนด์ หรืออินเดียนแดงในอเมริกา ก็ยังมีบริบทสูงอยู่

ในขณะที่กลุ่มคนในวัฒนธรรมบริบทต่ำมักจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสื่อสารเมื่อเปลี่ยนรุ่นในไม่กี่ชั่วคน เช่น ในอเมริกา

พอตอนเที่ยง ผมมีโอกาสนั่งรับประทานอาหากลางวันติดกับอาจารย์พัชนี เรากินข้าวพร้อมกับข้าว 2 อย่าง ซึ่งจัดไว้มากพอสมควรแล้ว แต่อาจารย์พัชนีอาจจะกังวลว่าจะไม่พอ ท่านจึงบอกผมว่า

“คุณเกรียงศักดิ์ รับก๋วยเตี๋ยวด้วยนะคะ เจ้านี้เขาอร่อย”

ผมปฏิเสธอย่างสุภาพ “ขอผ่านครับ อาจารย์ครับผมตอบแบบบริบทต่ำนะครับ” ผมพูดยิ้มๆ

สักพักก๋วยเตี๋ยวถูกยกมาเสิร์ฟ ผมนั่งถามตัวเองว่าจะเอาอย่างไรดีหนอ จะปฏิเสธก็จะดูไม่สุภาพ ท่านอาจารย์พัชนีเป็นผู้ใหญ่มาก จะกินก็กลัวว่าจะผิดสัญญากับตัวเอง เพราะกำลังควบคุมน้ำหนักอย่างเคร่งครัด

ในที่สุดก็ตัดสินใจว่า ลุย

พอลองกิน 2-3 คำ ก็พบว่ามันอร่อยจริงๆ จึงเรียนกับท่านไปว่า “อร่อยนะครับ พรุ่งนี้ผมต้องวิ่งเป็น 2 เท่าแล้ว ขอบคุณที่กรุณาแนะนำนะครับ”

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *