AQ กับการทำงาน

ฉบับที่แล้ว ผมได้เขียนถึงความหมายของ AQ และกุญแจสำคัญที่ทำให้ชีวิตเราก้าวไปสู่ความสำเร็จ สู่ความเป็นเลิศ ที่เรียกว่า CORE ซึ่งผมแปลว่า รากแก่นฐานแน่น ไปพอคร่าวๆ ฉบับนี้ จึงจะขอเขียนขยายความเพิ่ม C ที่ย่อมาจากคำว่า Control ซึ่งเป็นคุณลักษณะสำคัญหนึ่งในสี่แก่นของเอคิว ความหมาย คือ เป็นบุคคลที่มีความสามารถในการควบคุมสถานการณ์ที่เกิดปัญหาหรืออุปสรรคได้ เพราะเข้าใจซึ้งถึงการจะประสบความสำเร็จในชีวิตทุกด้านของเราได้ มันต้องผ่านอุปสรรคมาแล้วทั้งนั้น ดังนี้ คำว่า สำเร็จแล้ว ทำได้แล้ว ลุล่วงแล้ว เสร็จเรียบร้อยแล้ว ก็คือ การผ่านพ้นอุปสรรคกันได้แล้ว แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นมาได้แล้วนะเอง

การควบคุม ในเอคิวนี้ จึงหมายถึง บุคคลมีอำนาจในการควบคุมอุปสรรคที่เกิดขึ้นกับตัวเราได้ดีเพียงใด หรือมากน้อยเพียงใด คือ เราพร้อมที่จะคิดค้นหาแนวทาง ในการจะแก้ไขปัญหาแต่ละอย่างที่เกิดอย่างกระตือรือร้นเพียงใด ตรงข้ามกับความหมายของ กระตือรือร้น คือ ท้อแท้ ท้อถอย เลิกคิด เลิกทำ ถอนตัว ถดถอย ไม่สู้แล้ว ไม่เอาอีกแล้ว อะไรทำนองนี้ อยากรู้คะแนนสูงต่ำในการ “ควบคุม” นี้ ก็ลองถามตัวเองง่ายๆ แค่ 2 คำถามนี้ว่าช่วงที่เราเคยประสบกับอุปสรรคอย่างใดอย่างหนึ่งมาเมื่อเร็วๆ นี้นั้น
หนึ่ง – เราเชื่อว่า เราสามารถควบคุมสถานการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ต่างๆ ให้อยู่ในวงจำกัดได้หรือไม่ ?
สอง – เราสามารถเห็นภาพตัวเราเองที่จะเข้าไปควบคุมสถานการณ์ที่ไม่พึงประสงค์นั้นๆ ได้มากน้อยเพียงใด ?

ในด้านการตรวจวัดเอคิวนี้ เจ้าทฤษฎี คือ พอล จี สตอลต์ (STOLTZ) มักเน้นว่า “เห็นภาพๆ” ประจำ คือ แทนที่จะเอาแต่ขบคิดแก้โจทย์ เป็นสูตร เป็นตัวหนังสือ ก็ให้เห็นภาพตัวเองเลยว่า เมื่อตัวเองลองเข้าไปพูดคุย หรือเจรจาไกล่เกลี่ยกับคนที่กำลังขัดแย้งกัน เห็นเลยว่า เราต้องทำอย่างนั้น ปฏิบัติอย่างนี้ ทั้งสองฝ่ายจึงจะยุติความรุนแรงต่อกันได้ หรือ ยอมรับข้อตกลงเงื่อนไขที่ยื่นให้กันได้ สตอลต์ จึงเรียกว่า เป็น THE ACTION FUNNEL คือ เราต้องทำกับใคร เมื่อไหร่ อย่างไร (Who, When, how) จึงจะทำให้อุปสรรคหรือปัญหานั้นๆ ละลายไป การควบคุมในด้านนี้ แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ โดยลักษณะแรก คือ เราสามารถเห็นภาพตัวเองที่จะเข้าไปปรับเปลี่ยนสถานการณ์ที่เกิดขึ้นให้ดีขึ้นได้ ไม่ว่าใครต่อใครจะว่าอย่างไร ใครก็เข้าไปทำอะไรไม่ได้ดอก ด้วยความที่พวกเขาไม่สามารถ dream the dream นั่นเอง

อีกลักษณะหนึ่ง คือ ความสามารถในการควบคุมตนเองในขณะที่กำลังตอบโต้กับปัญหา หรือกำลังแก้ไขอุปสรรคนั้นๆ อยู่ เชิงยืดหยุ่นอย่างหนักแน่น ไม่ออกอาการอ่อนไหวหรือก้าวร้าว คนมีเอคิวสูงในระดับการควบคุมนี้ คือ บุคคลที่รู้สึกกับตัวเองได้ว่า ตนสามารถควบคุมสถานการณ์ที่พลิกผันได้เสมอ ส่วนตัว O ที่ย่อมาจากคำว่า Ownership หรือ ความมีส่วนร่วม ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญหนึ่งของความหนักแน่นในการแก้ไขปัญหาแบบเอคิว ความหมายคือ ความสามารถของบุคคลในการเข้าไปมีส่วนร่วมกับการแก้ไขปัญหาต่างๆ เป็นลักษณะการกล้าที่จะเข้าไปมีส่วนรับผิดชอบต่อปัญหาหรือผลกระทบที่เกิดขึ้น ทั้งที่เกิดจากการกระทำของตนเองโดยตรง หรือผู้ร่วมงาน และหรือผู้อื่นที่เกี่ยวข้องด้วย ตัวอย่างง่ายๆ เมื่อมีบุคคลหนึ่งก่อเรื่องขึ้นมา จนทำให้งานในขณะนั้นวุ่นวายไปหมดหรือขณะที่กำลังฟังบรรยายหรือประชุมอยู่ มีบุคคลหนึ่งพูดคุยเสียงดังผ่านเข้าทางโทรศัพท์มือถือจนรบกวนสมาธิคนที่กำลังสนใจในเรื่องนั้นๆ หรือแผนกงานหนึ่งในองค์กรปฏิบัติต่อลูกค้าอย่างไม่เหมาะสมทั้งที่เราไม่ได้เป็นบุคคลนั้น หรืออยู่ในแผนกงานนั้นๆ
คำถามง่าย ๆ 2 คำถาม ในการตรวจวัดเอคิวของเราในด้าน “ความมีส่วนร่วม” ก็คือ
หนึ่ง – เราต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อสถานการณ์ที่ไม่พึงประสงค์นั้น ๆ ในระดับใด?
สอง – เราต้องมีบทบาทหรือรู้สึกว่าเราต้องเข้าไปมีส่วนร่วมรับผิดชอบ ต่อปัญหาที่เกิดขึ้นเพื่อจะช่วยทำให้สถานการณ์นั้นๆ ดีขึ้นมากน้อยเพียงใด ?

คนมีเอคิวสูงในด้าน “ความมีส่วนร่วม” นี้ จะรู้สึกว่า ตนนั้นต้องเข้าไปมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบต่อสถานการณ์ปัญหาที่เกิดขึ้น แม้ว่าตัวเองจะไม่เป็นผู้ก่อ หรือเป็นผู้ทำให้เกิดปัญหา นั้นๆ ขึ้นก็ตาม เพราะสำนึกถึงสถานการณ์นั้นจะส่งผลกระทบต่อส่วนรวม หรือหน่วยงาน หรือองค์กรที่ตนอยู่ร่วมด้วย ความรู้สึกตัวเองเป็นบุคคลหนึ่งที่ต้องรับผิดชอบร่วมกันต่อผลกระทบที่เกิดขึ้น ทำให้บุคคลสามารถที่จะเข้าไปชี้แจง หรืออธิบาย และหรือเข้าไปกระทำอะไรอย่างมุ่งมั่นเพื่อให้สถานการณ์ดีขึ้น จึงไม่เคยคิดย่อท้อว่า สถานการณ์นั้นมันเป็นปัญหาหนักเหลือเกิน ช่างมีอุปสรรคอะไรมากมายเหลือเกินจน ความสามารถในการเผชิญหน้ากับอุปสรรค (AQ.) อ่อนลง นะเอง

ส่วนตัว R ที่ย่อมาจากคำว่า Reach ความหมายคือ ความสามารถในการจัดการกับผลกระทบจากอุปสรรคให้อยู่ในวงจำกัดและให้มันหมดไปอย่างรวดเร็ว โดยไม่ให้ส่งผลกระทบต่อเป้าหมายการดำเนินชีวิตในด้านอื่นๆ คำว่า Reach ในเอคิวนี้ จึงมิได้แปลว่า เอื้อมถึงหรือไขว่คว้าแต่ประการใด ผมเลยแปลว่า ยืนหยัด อยู่ตรงนั้นหรือ จัดการอุปสรรคในเรื่องนั้นๆ ให้บรรลุ ลุล่วง ณ ตรงนั้น

พูดง่ายๆ ปัญหาที่เกิดขึ้นมันเป็นด้านไหนของชีวิตเรา ก็จัดการแก้ไขมันให้เรียบร้อยในการดำเนินชีวิตของเราด้านนั้นๆ โดยไม่แบกมันไปพาลต่อการดำเนินชีวิตด้านอื่นๆ ตัวอย่างเช่น เรากำลังมีปัญหาเรื่องรักๆ ใคร่ๆ ก็จัดการแก้ไขกับคู่ของเราหรือเรื่องขัดแย้งของเราให้มันรู้แล้วรู้เรื่องอยู่ตรงนั้น คือ มิใช่เกิดปัญหาเรื่องความรักแล้ว ก็อารมณ์เสีย ทำให้เสียงาน เสียเงิน พาลหาเรื่องไปถึง ครอบครัว ถึงสังคม และหรือคิดมาก คิดค้าง จนเสียสุขภาพจิตในด้านชีวิตส่วนตัว

เพราะฉะนั้น ในเรื่องของการพัฒนาเอคิวของเรานั้น สำคัญที่สุด ก็คือ เราต้องรู้จักการตั้งเป้าหมายชีวิตให้ชัดเจนอย่างเป็นรูปธรรม อย่างน้อยก็ต้องมี 5 เป้าหมายด้านต่างๆ แต่ในที่นี้ผมขยายออกเป็นเป้าหมายชีวิตถึง 9 ด้าน ใหญ่ๆ ด้วยกันเลย คือ
1. ชีวิตส่วนตัว 2. ชีวิตรักๆ ใคร่ๆ 3. ชีวิตครอบครัว
4. ชีวิตการเรียน 5. ชีวิตการงาน 6. ชีวิตการเงิน
7. ชีวิตสังคม 8. ชีวิตการให้ 9. การสนุกกับชีวิตเป็นเวลา
เมื่อเรารู้จักตั้งเป้าหมายด้านต่างๆ ทั้งเป้าหมายต้นทาง เป้าหมายกลางทาง และเป้าหมายปลายทางแล้ว ชีวิตเราก็จะไม่มีโอกาสหลงทาง เพราะเมื่อเราเกิดปัญหาด้านใดด้านหนึ่งขึ้นมา ก็รู้จักคิดค้นหาแนวทางที่จะแก้ไขปัญหาชีวิตด้านนั้นๆ โดยไม่ให้มันไปกระทบต่อเป้าหมายชีวิตของเราในด้านอื่นๆ ยกให้อีกตัวอย่างหนึ่ง เช่น เมื่อเรามีปัญหาเรื่องงานในที่ทำงาน ก็พยายามจัดการแก้ไขให้มันลุล่วง คือมิใช่ปล่อยให้อารมณ์เสีย จนพาลทะเลาะกับคู่รัก ครอบครัวของเรา ตลอดจนถึงไม่ทำอะไรในสิ่งที่เป็นความสนุกหรือความสุขของชีวิต (Adventure Goal) ไม่สนใจกิจกรรมทางสังคม ไม่อยากจะให้อะไรกับใครอีก (Contribution Goal) และขุ่นเคือง โกรธแค้นค้างจนจิตผิดปกติในด้านชีวิตส่วนตัว อย่างนี้แหละ เรียกว่า เอคิวด้าน “การยืนหยัด” มันอ่อน พึงจำไว้เสมอทุกครั้งว่า

ความต่างกันระหว่างผู้ประสบกับความสำเร็จในชีวิตแทบทุกด้าน กับผู้ที่มีชีวิตล้มเหลวในทุกเรื่อง คือ ฝ่ายแรกได้กำหนดเป้าหมายชีวิตด้านต่างๆ ของตนไว้แล้ว คนมีเอคิวสูงในด้านยืนหยัด จึงคือ บุคคลที่สามารถจำกัดสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ต่างๆ ให้อยู่ตรงเฉพาะสถานการณ์ ณ ตรงนั้น ในขณะนั้นได้ โดยไม่ปล่อยให้มันขยายไปเป็นผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตด้านอื่นๆ แล้วคราวนี้ก็มาถึงตัวสุดท้าย ตัว E ย่อมาจากคำว่า Endurance ที่ผมแปลว่า ความทนทาน ความหมายคือ บุคคลมีความสามารถในการรักษากำลังใจของตนเองได้ โดยไม่ยอมพ่ายแพ้ต่อปัญหาหรืออุปสรรคต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง คำถามในประเด็นนี้จึงมีเพียงคำถามเดียวคือ เรามีความมุ่งมั่น เพียรพยายามแก้ไขปัญหาอย่างไม่ย่อท้อได้นานเพียงใด? หรือมีความสามารถในการอดกลั้นอดทนต่ออุปสรรคหรือความกดดันต่างๆ ได้มากน้อยเพียงใด ?

คนมีเอคิวสูงในด้านนี้ จะรู้จักจำกัดระยะเวลาของความรู้สึกไม่ดีต่างๆ ให้สั้นที่สุด หายเร็วที่สุด เพราะมองเห็นว่า ปัญหาหรืออุปสรรคต่างๆ ที่เกิดขึ้น มันอุบัติขึ้นเพียงชั่วครั้งชั่วคราวเท่านั้น ไม่มีดอก ที่อุปสรรคจะเกิดขึ้นต่อเนื่องได้ตลอดชีวิต นอกจากเราจะแบกมันไว้บนหัว หรือเก็บกดไว้ในอกเท่านั้น เพราะฉะนั้น คนเอคิวสูง จึงต้องรู้จักอดทนไว้เสมอ เพราะลองชีวิตส่วนตัวไม่อดทน เกิดอุปสรรคขึ้นมา ก็ฆ่าตัวตาย ชีวิตความรักไม่อดทน แยกหย่าได้ในทันที ชีวิตครอบครัวไม่อดทน บ้านก็แตก กระจัดกระจายกันอยู่ ชีวิตการเรียนการงานไม่อดทน ล้มเลิกกันไปเลย และชีวิตสังคมไม่อดทน ก็ซึมเซาซึมเศร้าอยู่คนเดียว แต่ถ้าไม่ชอบคำว่า “อดทน” ก็เปลี่ยนมาชอบสิ่งที่ผมเรียกว่า มุ่งมั่น มุ่งหน้า มุ่งสูง มุ่ง(ไปสู่เป้า)หมาย ก็ได้ครับ

Source : วัลลภ ปิยะมโนธรรม

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *