Apparel Logistics & Supply Chain Management 1

Apparel Logistics & Supply Chain Management 1
Source: มนัญญา อะทาโส

ช่องโหว่สิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มไทย เน้นบินเดี่ยว ขาดการเชื่อมโยงข้อมูล อุตสาหกรรมสิ่งทอเครื่องนุ่งห่มเร่งยกเครื่องระบบโลจิสติกส์-ซัพพลายเชนทั้งใน และนอกองค์กร แต่ภาพรวมยังเกิดยาก เหตุยังขาดการร่วมมือและระบบไอทีเชื่อมโยงข้อมูล ทำให้สูญเสียเวลา และต้นทุนดำเนินการสูง
อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งไทยเป็นหนึ่งในสินค้าส่งออกที่นำรายได้เข้าประเทศจำนวนมาก ทว่านับจากปี 2548-2550 ที่ประเทศผู้นำเข้าสำคัญ เช่น สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป แคนาดา ยกเลิกการจำกัดโควต้านำเข้า ประกอบกับปัจจัยลบที่โหมเข้ามา เช่น เงินบาทแข็งค่า ปัญหา Sub-Prime ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นตลาดส่งออกหลักกว่า 50% ของไทย ทำให้อุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มไทยอยู่ในภาวะชะลอตัว แข่งขันทางด้านราคาได้ยากขึ้น ซึ่งในช่วงปี 2548-2550 มูลค่าการส่งออกสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มของไทยมีทิศทางลดลงเฉลี่ยกว่า 5.2% ขณะที่คู่แข่งที่ได้เปรียบด้านต้นทุนค่าแรง ไม่ว่าจะเป็นจีน อินเดีย เวียดนาม อินโดนีเซีย กัมพูชา ล้วนมีส่วนแบ่งทางการตลาดในตลาดสหรัฐอเมริกาเพิ่มขึ้น
ดังนั้น ผู้ผลิตในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่ม จึงต้องหันมาให้ความสำคัญกับการปรับระบบบริหารจัดการให้มีการวางแผนงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อลดต้นทุนที่ไม่ก่อให้เกิดมูลค่า และลดเวลาที่สูญเสียไปโดยเปล่าประโยชน์ โดยต้องมีการมองการทำงานแบบเป็นภาพรวมและทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในกระบวนการทำงานได้ประโยชน์ร่วมกันแบบ win win ซึ่งคำตอบของเรื่องเหล่านี้ส่วนหนึ่งอยู่ที่การนำระบบบริหารโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนเข้ามาใช้อย่างครบวงจร
โดยภาพรวมการพัฒนาระบบโลจิสติกส์และซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มไทยยังไม่เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมนัก สาเหตุสำคัญคือขาดการผนึกกำลังกันระหว่างผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดในสายซัพพลายเชน และไม่มีการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกันเพื่อนำมาเป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการ ทำให้เกิดปัญหาในประเด็นต่างๆ ตามมา เช่น ปัญหาในการรวบรวมวัตถุดิบ ปัญหาในด้านการผลิตและการจัดการสินค้าคงคลัง ปัญหาด้านต้นทุนการขนส่ง เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม จากแนวคิดของผู้คร่ำหวอดในวงการต่างเห็นว่า ปัจจุบันผู้ผลิตให้ความสำคัญ และมองเห็นถึงประโยชน์ของการนำระบบโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนเข้ามาใช้ในอุตสาหกรรมมากขึ้น บริษัทผู้ผลิตเครื่องนุ่งห่มชั้นนำของไทยหลายบริษัท เช่น บริษัท ไทยการ์เม้นต์เอ๊กซปอร์ต จำกัด บริษัท ไนซ์ แอพพาเรล จำกัด บริษัท ไฮ-เทค แอพพาเรล จำกัด ฯลฯ กำลังอยู่ระหว่างเอาจริงเอาจังกับการพัฒนาระบบโลจิสติกส์ และซัพพลายเชน ทั้งการนำระบบไอทีเข้ามาใช้เชื่อมโยงฐานข้อมูลในองค์กร และกับคู่ค้า พยายามสร้างความเข้าใจระหว่างซัพพลายเออร์ให้ได้ประโยชน์ร่วมกันทั้ง 2 ฝ่าย แม้บางส่วนอาจยังไม่เห็นภาพที่ชัดเจน แต่ถือเป็นการเริ่มต้นที่ดี
ขณะที่สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ ได้เร่งเดินหน้าแผนงานในการสร้างความร่วมมือกลุ่มคลัสเตอร์สิ่งทอ เพื่อเป็นพื้นฐานสร้างความรู้ความเข้าใจ และพัฒนาระบบซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมสิ่งทอในอนาคต
ระบบการค้ายุคใหม่มีปัจจัยเรื่องต้นทุนดำเนินการที่นับวันเพิ่มสูง และความรวดเร็วในการส่งมอบสินค้าเป็นตัวบีบ ทำให้ผู้ผลิต-ผู้ส่งออกคงต้องหันมามองว่า ถึงเวลาหรือยังที่ต้องเปลี่ยนวิธีการทำงานจากเคยบินเดี่ยวมาจับมือก้าวไปข้างหน้าร่วมกัน
คอขวดซัพพลายเชนสิ่งทอไทย เหตุขาดการเชื่อมโยงข้อมูล
นักวิชาการระบุ ซัพพลายเชนอุตฯ สิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มไทยยังไม่เกิด เหตุขาดการเชื่อมโยงความร่วมมือทั้งระดับองค์กร และระดับคู่ค้า ทำให้สูญเสียเวลาในการรวบรวมวัตถุดิบไม่ต่ำกว่า 50% วัตถุดิบค้างสต๊อกไม่น้อยกว่า 3 เดือน
“ภาพรวมการบริหารระบบโลจิสติกส์ และการจัดการซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มของไทยยังไม่เกิดเป็นรูปธรรม ยังไม่ต้องพูดถึงการเชื่อมโยงข้อมูล เพราะแค่ความคิดที่จะมาเชื่อมโยงกันและร่วมมือตามแนวคิดการบริหารซัพพลายเชนก็ยังไม่ชัดเจน ซึ่งอาจเกิดจากการขาดความเชื่อถือซึ่งกันและกัน หรือยังไม่สามารถเจรจาในรูปแบบให้ได้ประโยชน์ร่วมกันแบบ win win” ผศ. ดร. ธนัญญา วสุศรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ในฐานะนักวิชาการที่ทำงานวิจัยเกี่ยวกับแนวทางในการสร้างห่วงโซ่อุปทานในอุตสาหกรรมสิ่งทอ แสดงความเห็น
การนำระบบโลจิสติกส์ และการจัดการซัพพลายเชนมาใช้ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มมีความสำคัญมาก เสื้อผ้าหนึ่งตัวต้องประกอบด้วยวัตถุดิบจากหลายโรงงาน ดังนั้นหากไม่สามารถเชื่อมโยงการไหลของวัสดุ และการไหลของข้อมูลในระบบซัพพลายเชนได้แล้ว ย่อมส่งผลต่อศักยภาพในการผลิตสินค้า แม้ปัจจุบันยังไม่มีตัวเลขระบุชัดเจนถึงต้นทุนโลจิสติกส์ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่ม แต่พบว่าทุกปีมีปริมาณ Dead Stock เพิ่มขึ้น ซึ่งเกิดจากการบริหารระบบโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนไม่ดีนั่นเอง ผศ. ดร. ธนัญญา กล่าว
ซัพพลายเชนสิ่งทอไทยสะดุด
“ปัญหาสำคัญของอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มไทยคือเรื่องเวลาที่สูญเสียไปโดยไม่เกิดประโยชน์ และขาดข้อมูลในการบริหารจัดการ” ผศ. ดร. ธนัญญา กล่าว
ทั้งนี้ ปัญหาหลักด้านการบริหารโลจิสติกส์ และการจัดการซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมสิ่งทอ เครื่องนุ่งห่มของไทย แบ่งเป็น 2 ระดับ คือ 1. ปัญหาโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนในองค์กร 2. ปัญหาการเชื่อมโยงความร่วมมือ (Collaborative) ในสายซัพพลายเชน
โดยปัญหาในระดับองค์กร พบว่า สาเหตุสำคัญเกิดจากไม่ได้จัดการข้อมูลภายในองค์กรอย่างเป็นระบบ ขณะที่แม้บางองค์กรมีระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล แต่ยึดการทำงานด้วยเอกสารเป็นหลัก ส่งผลให้ไม่เห็นการไหลของข้อมูลอย่างบูรณาการ ทำให้ไม่ทราบถึงปัญหาคอขวดที่ทำให้ระบบการทำงานสะดุด
เมื่อขาดข้อมูลในการทำงาน ทำให้เกิดปัญหาในด้านต่างๆ ตามมา เช่น ปัญหาในการรวบรวมวัตถุดิบ ซึ่งพบว่า มีเวลาที่สูญเสียไปนับจากกระบวนการสั่งซื้อและการรอเพื่อรวบรวมวัตถุดิบในการผลิตมากกว่า 50% ของเวลาในกระบวนการทั้งหมด (Total lead time) เพราะข้อมูลความต้องการของลูกค้ากระจุกตัวอยู่ที่ Merchandiser และไม่ได้ติดตามการเข้ามาของวัตถุดิบอย่างเป็นระบบ
นอกจากนี้ มีปัญหาในด้านการผลิตและการจัดการสินค้าคงคลัง ซึ่งระยะเวลาที่เหลือในกระบวนการผลิตคิดเป็นประมาณไม่เกิน 50% ของเวลาในกระบวนการทั้งหมด อย่างไรก็ตามพบว่า เวลาที่ใช้ในการผลิตอุตสาหกรรมปลายน้ำหรือการ์เมนท์มีเวลาที่สูญเสียไปมากทั้งที่วัตถุดิบหลักเข้ามาครบแล้ว ทั้งนี้ เนื่องจาก ผู้ประกอบการหลายรายรับคำสั่งซื้อเกินกำลังการผลิตของตนเอง ยึดการรับคำสั่งซื้อด้วยจำนวนชิ้นที่เคยผลิตได้เป็นหลักโดยไม่ได้คำนึงว่าเสื้อผ้าแต่ละแบบมีความยากง่ายต่างกัน รวมถึงระบบจัดการคลังสินค้าไม่มีประสิทธิภาพทำให้มีสินค้าค้างสต๊อกเกินกว่า 3 เดือน
นอกจากนี้ยังมีปัญหาอื่นๆ เช่น ปัญหาด้านคุณภาพ ปัญหาด้านการประเมินความสามารถของโซ่อุปทาน ปัญหาด้านโครงสร้างและหน้าที่ความรับผิดชอบ
ส่วนปัญหาการเชื่อมโยงความร่วมมือ (Collaborative) ในสายซัพพลายเชนนั้น พบว่า ยังไม่มีการเชื่อมความร่วมมือระหว่างองค์กรในลักษณะการเชื่อมโยงข้อมูล การวางแผนการผลิต หรือพัฒนาแบบร่วมกัน ส่งผลให้เกิดการผิดพลาดในการส่งมอบสินค้าและประสิทธิภาพในการผลิตสินค้าด้วย

ZARA และ Li & Fung สุดยอดต้นแบบการบริหารซัพพลายเชน
ทั้งนี้ ผศ. ดร. ธนัญญา ได้ยกตัวอย่างการบริหารโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมสิ่งทอ-เครื่องนุ่งห่มของต่างประเทศ โดยแบ่งเป็น 2 รูปแบบให้เห็นภาพชัดเจน คือ การบริหารโลจิสติกส์ และการจัดการซัพพลายเชนของผู้ประกอบการที่มีแบรนด์เนม คือ แบรนด์ ZARA และ 2. ผู้ประกอบการที่ไม่ได้มีแบรนด์เนมเป็นของตัวเอง แต่ใช้ความสามารถในการเชื่อมโยงข้อมูลระบบซัพพลายเชน คือ บริษัท Li & Fung จำกัด
ZARA มีระบบซัพพลายเชนเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่ดีมานด์ลูกค้าจากปลายน้ำ ไปยังกระบวนการผลิตต้นน้ำได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ ZARA มีร้านค้าจำหน่ายสินค้าหลายพันแห่ง มีทีมดีไซเนอร์กว่า 200 ชีวิตที่ผลิตสินค้ากว่า 11,000 สไตล์ต่อปี และมีหน่วยงานที่สำคัญคือ store specialist มีหน้าที่อัพเดตยอดขายแต่ละร้านค้าภายในภูมิภาคที่เขาดูแลอยู่ แล้วส่งข้อมูลไปยังแผนก production
นอกจากมีระบบการเชื่อมโยงของข้อมูลที่ดีแล้ว ZARA ยังให้ความสำคัญกับการนำเทคโนโลยีการผลิตมาใช้ โดยนำระบบ Computer-Aided Design (CAD) เข้ามาใช้ตั้งแต่กระบวนการออกแบบ เชื่อมโยงไปยังการทำแพทเทิน และกระบวนการตัดเย็บ ทำให้เกิดความแม่นยำ-รวดเร็วในกระบวนการผลิต
นอกจากนี้ ยังใช้กลยุทธ์ในการเอาท์ซอร์สให้ผู้รับจ้างผลิตจากภายนอกสำหรับสินค้าในกลุ่มเบสิคคือเสื้อผ้าที่ไม่มีความซับซ้อนมากนัก วางแผนง่าย ส่วนสินค้ากลุ่มแฟชั่นที่มีความเคลื่อนไหวเร็ว ZARA จะเป็นผู้ผลิตเอง
อีกหนึ่งตัวอย่างคือ บริษัท Li & Fung จำกัด เป็นบริษัทผู้ค้าของฮ่องกง ทำธุรกิจจัดซื้อสินค้าให้กับห้างค้าปลีกและแบรนด์ดัง มีจุดเด่นคือการบริหารระบบโลจิสติกส์ และซัพพลายเชนที่รวดเร็ว สามารถเชื่อมโยงข้อมูลกับลูกค้า และซัพพลายเออร์ที่กระจายอยู่ทั่วโลก จึงสามารถให้บริการเอาท์ซอร์สโดยเข้าถึงแหล่งผลิตวัตถุดิบที่ถูกกว่า ดีกว่า และเร็วกว่า ตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่นับวันต้องการสินค้ารวดเร็วขึ้น
สิ่งสำคัญอันดับแรกในการบริหารระบบซัพพลายเชนคือการเชื่อมโยงแนวความคิด-ข้อมูล ทั้งภายในองค์กร และระหว่างสายซัพพลายเชน โซ่แต่ละข้อจะคล้องกันได้หรือไม่นั้นสำคัญที่สุดอยู่ที่การเปิดใจ
ปัญหาการบริหารซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมสิ่งทอไทย
ปัญหาด้านการรวบรวมวัตถุดิบปัญหาด้านการจัดการข้อมูลภายในองค์กร
ปัญหาด้านการผลิต และจัดการสินค้าคงคลัง
ปัญหาด้านคุณภาพ
ปัญหาด้านการวัดประเมินความสามารถของโซ่อุปทาน
ปัญหาด้านโครงสร้างและหน้าที่ความรับผิดชอบ
ที่มา: สรุปจากหนังสือแนวทางการสร้างห่วงโซ่อุปทานในอุตสาหกรรมสิ่งทอ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *