โภชนาการของผู้สูงอายุ บำรุงทั้งร่างกายและจิตใจ

โภชนาการของผู้สูงอายุ บำรุงทั้งร่างกายและจิตใจ
• อาหาร
มื้อพิเศษสำหรับคุณพ่อ เพื่อสุขภาพคนที่เรารัก

ความชราเป็นสิ่งที่ทุกคนหลีกเลี่ยงไม่ได้ และมักจะเกี่ยวโยงไปถึงการเปลี่ยนแปลงในทางสรีรวิทยาของร่างกาย มีสภาพการเสื่อมของระบบอวัยวะต่างๆ ทางองค์การอนามัยโลกได้ตั้งเกณฑ์ขึ้นเพื่อใช้กันทั่วๆ ไปว่า ผู้สูงอายุ คือ ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป

ซึ่งในปัจจุบันแนวโน้มของการเพิ่มประชากรกลุ่มนี้ จะมีมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง เป็นผลมาจากการพัฒนาทางการแพทย์และสาธารณสุข ซึ่งการจะเป็นผู้สูงอายุที่มีคุณภาพ ไม่เป็นภาระแก่ลูกหลานนั้น มักเป็นผลมาจากการเตรียมตัวที่ดีของท่าน ซึ่งโภชนาการจัดได้ว่าเป็นปัจจัยที่สำคัญในช่วงอายุนี้

การที่ผู้สูงอายุได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหรือได้มากเกินไป จะมีผลซ้ำเติมอวัยวะต่างๆ ในร่างกายที่มีแนวโน้มจะเสื่อมอยู่แล้วให้เสื่อมมากขึ้น นอกจากนี้อุบัติการณ์การเกิดโรคเรื้อรัง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ซึ่งโภชนาการจะมีผลต่อร่างกายทั้งสิ้น

โภชนาการในผู้สูงอายุ แบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ คือ

กลุ่มที่ 1 อาหารที่เหมาะสมสำหรับเมตาบอลิสซึม คือสารอาหารที่ได้รับเพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน

กลุ่มที่ 2 อาหารเพื่อช่วยให้มีสุขภาพดีและมีชีวิตยืนยาว เป็นการช่วยชะลอสุขภาพมิให้เสื่อมเร็ว และป้องกันไม่ให้เกิดโรคต่างๆ

กลุ่มที่ 3 อาหารที่เหมาะสมกับโรค เช่น อาหารสำหรับผู้ที่เป็นโรคความดัน โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคเบาหวาน เป็นต้น

ความต้องการอาหารจะขึ้นกับสภาพร่างกาย

การดูแลด้านโภชนาการของผู้สูงวัย ควรคำนึงถึงสภาพการณ์ต่างๆ เช่น อาหารที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุในแต่ละสภาวะ และทรัพยากรธรรมชาติที่เรามีอยู่ ซึ่งสามารถดัดแปลงให้เหมาะสม โดยพิจารณาถึงคุณภาพและเศรษฐกิจของครอบครัวเป็นหลัก พร้อมกันนั้นควรต้องยอมรับด้วยว่า อาหารที่เหมาะสมสำหรับคนสูงอายุคนหนึ่ง อาจจะไม่เหมาะสมสำหรับอีกคนหนึ่ง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับหน้าที่ทางกายภาพ สภาพของระบบอวัยวะของแต่ละคน ซึ่งโภชนาการที่ดีจะช่วยป้องกันการเกิดโรคต่างๆ

ทั้งนี้ การเตรียมอาหารที่มีคุณภาพ ควรให้ผู้สูงอายุรับประทานได้ครบ 5 หมู่ กินผลไม้มากกว่าขนมหวาน ผู้สูงอายุที่มีปัญหาเรื่องไขมันในเลือดสูง เช่น เป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ ควรลดอาหารที่ไขมันอิ่มตัวสูง เช่น เนื้อสัตว์ติดมัน เบเกอรี และควรหันไปเลือกไขมันเชิงเดี่ยวที่มีกรดไขมันไม่อิ่มตัว ซึ่งมีอยู่ในน้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา น้ำมันรำข้าว น้ำมันเมล็ดชาแทน ควรจะดูแลน้ำหนักให้สอดคล้องกับอายุและสภาพร่างกายด้วย ขณะที่คนที่เป็นโรคความดันและโรคหัวใจ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีความเค็มหรือมีโซเดียมสูง รวมทั้งเต้าหู้ยี้

“ผู้สูงอายุทั่วโลกมักจะประสบกับภาวะท้องผูก ควรรับประทานไฟเบอร์ให้มากขึ้น เช่น ผักและผลไม้ วิธีการที่ดีคือหั่นผักให้เป็นชิ้นเล็กๆ เพราะผู้สูงอายุฟันไม่ค่อยดี แนะนำให้รับประทานข้าวซ้อมมือเพราะมีวิตามินและแร่ธาตุสูง และสิ่งที่จะช่วยให้ระบบย่อยของร่างกายทำงานได้ดีขึ้นคือน้ำกับของเหลว และการลุกเดิน เคลื่อนไหวเพื่อออกกำลังกาย”

สาเหตุหลักที่ทำให้ผู้สูงอายุกินอาหารได้น้อยลง

ปัญหาที่พบทั่วโลกคือการที่ผู้สูงอายุกินอาหารได้น้อยลง มีสาเหตุมาจากปัญหาหลายประการ เช่น

1.ปัญหาจากเหงือกและฟัน ทำให้เคี้ยวอาหารลำบาก ไม่อยากรับประทานอาหารที่ต้องเคี้ยว เช่น เนื้อสัตว์และผัก ทำให้ขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกาย

2.ปุ่มรับรสอาหารที่ลิ้นเสื่อมลง ทำให้กินอาหารรสจัดขึ้น เช่น เค็มจัด ทำให้มีอาการบวม ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดโรคความดันโลหิตสูง

3.เกิดจากปลายประสาทรับกลิ่นในจมูกทำหน้าที่ไม่ได้ดีเหมือนเดิม ทำให้ไม่สามารถได้กลิ่นอาหารบางชนิดที่เคยชอบ

4.เกิดจากปัญหาที่ผู้สูงอายุมักจะกังวลและเศร้าในจิตใจ ซึ่งเกิดจากการสูญเสียผู้ใกล้ชิด บุคคลที่เคยอยู่ร่วมกันหรือเพื่อน ลูกหลานไม่ดูแลเอาใจใส่เท่าที่ควร ความกังวลด้านเศรษฐกิจของตนเองและครอบครัว ทำให้รู้สึกเบื่อหน่ายในชีวิต ไม่อยากรับประทาน

5.สมรรถภาพของร่างกายที่ลดลงตามอายุ มีการเปลี่ยนแปลงของอวัยวะต่างๆ เช่น สายตาเสื่อม มีความพิการในการเคลื่อนไหวของมือ ขาและเท้า หรือพิการทางสมอง ซึ่งต้องได้รับความช่วยเหลือจากลูกหลาน ญาติพี่น้องและผู้ที่ใกล้ชิด

“ปัญหาของผู้สูงอายุในเรื่องอาหารการกิน จึงมีทั้งกินไม่ได้และกินไม่พอ ทำให้เกิดภาวะขาดสารอาหาร เช่น การขาดแร่ธาตุแคลเซียม เหล็ก และขาดวิตามินต่างๆ แต่ถ้าผู้สูงอายุได้รับอาหารมากไป ไม่ถูกสัดส่วนก็อาจเกิดปัญหาเรื้อรัง เช่น โรคอ้วน โรคเบาหวาน โรคไขมันอุดตันในหลอดเลือด โรคความดันโลหิตสูง”

อย่าเพิกเฉยที่จะดูแลโภชนาการให้พ่อแม่

โภชนาการที่ดี สมวัยพ่อแม่ ว่า พ่อแม่คือผู้ให้ชีวิต ผู้ให้ความรัก ความเอื้ออาทร ให้อนาคต และให้ทุกสิ่งทุกอย่าง เมื่อคุณพ่อคุณแม่เลี้ยงดูเรามาจนเติบโตเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ แล้วก้าวเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ ในฐานะลูกมีหน้าที่ในการตอบแทนบุญคุณพ่อแม่

“การตอบแทนบุญคุณพ่อแม่นั้น ทำได้หลายทาง สิ่งหนึ่งที่หลายคนมักละเลยคือการดูแลสุขภาพคุณพ่อคุณแม่ หรือการดูแลด้านโภชนาการ ลูกทุกคนควรให้ความสำคัญในการเลี้ยงดูคุณพ่อคุณแม่ เนื่องจากในวัยผู้สูงอายุ สุขภาพร่างกายของท่านจะเริ่มเสื่อมโทรมลง จะเริ่มขี้น้อยใจ สุขภาพกายเริ่มจะถดถอย ร่างกายที่เคยแข็งแรง เริ่มจะอ่อนล้า ทั้งหมดเกิดจากอาหารและโภชนาการ ดังนั้น อาหารจึงมีบทบาทและมีความสำคัญอย่างมากที่จะมาช่วยชะลอความชราของคุณพ่อคุณแม่”

อาหารดี : ผักผลไม้และอาหารครบ 5 หมู่

สารอาหารที่ผู้สูงวัยต้องการ ไม่ได้แตกต่างจากวัยหนุ่มสาว เพราะร่างกายยังต้องการทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน วิตามิน แร่ธาตุและไขมัน เพียงแต่จะลดปริมาณลงบ้างเล็กน้อย

สาเหตุที่เน้นให้ผู้สูงวัยรับประทานผักและผลไม้ มีเหตุผลอยู่ 3 ประการ คือ

1.ผักและผลไม้มีวิตามินและแร่ธาตุหลายชนิดที่กินเข้าไปแล้วร่างกายจะย่อยและดูดซึมไปใช้ให้เป็นประโยชน์ สร้างภูมิคุ้มกันโรค และทำให้มีชีวิตอยู่ได้เป็นปกติสุข

2.มีสารต้านมะเร็ง ในผักและผลไม้หลายชนิดมีวิตามินซีและเบตาแคโรทีนสูง กินเข้าไปแล้วจะไปต้านไม่ให้เกิดสารอนุมูลอิสระ ช่วยลดความเสี่ยงจากการเป็นมะเร็งได้อย่างมาก

3.ผักและผลไม้มีใยอาหารหรือที่เรียกว่าไฟเบอร์สูง เมื่อกินเข้าไปแล้วร่างกายจะไม่ย่อยและไม่ถูกดูดซึม ไฟเบอร์จะทำหน้าที่เหมือนไม้กวาด ลากน้ำตาล ไขมัน สารก่อมะเร็ง สารพิษที่เรากินเข้าไปกับอาหารระหว่างมื้อออกไปเก็บไว้บริเวณลำไส้ใหญ่ รุ่งเช้ามาก็ขับถ่ายออกไป

นั่นคือประโยชน์อันมหาศาลของผักและผลไม้ โดยผู้สูงวัยควรกินผักและผลไม้ประมาณวันละ 5-6 ทัพพี และควรจะเป็นผักสุข ผักลวก ผักนึ่ง และผักที่ดีที่สุดคือผักพื้นบ้าน

กุญแจหลัก 4 ประการเพื่อผู้สูงอายุ

การดูแลสุขภาพคุณพ่อคุณแม่นั้นมีความสำคัญอย่างยิ่ง สิ่งที่ควรถือปฏิบัติมีอยู่ 4 ประการ คือ

1.พิจารณาลักษณะของอาหารที่จะให้คุณพ่อคุณแม่รับประทาน ควรเป็นอาหารที่มีคุณภาพ ในที่นี้หมายถึงครบ 5 หมู่ มีความหลากหลาย และพอเพียง

2.ส่งเสริมให้ท่านได้ออกกำลังกาย การออกกำลังกายในวัยผู้สูงอายุมีความสำคัญมาก เพราะจะทำให้มวลกระดูกแข็งแรง สุขภาพร่างกายดี หัวใจทำงานได้ตามปกติ

3.พาคุณพ่อคุณแม่ไปเที่ยวและพักผ่อนในสถานที่ที่ท่านชื่นชอบ เช่น วัด หรือสถานที่ท่านอยากไป

4.ให้ท่านได้พักผ่อนนอนหลับอย่างเพียงพอ

ที่มา: หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *