มหาวิทยาลัยเกาะกระแสยุคทองโลจิสติกส์ เร่งปั้นบุคลากรสนองตลาด

มหาวิทยาลัยเกาะกระแสยุคทองโลจิสติกส์ เร่งปั้นบุคลากรสนองตลาด
Source: ปาหนัน ลิ้ม

มหาวิทยาลัยทั่วไทยเกาะกระแสโลจิสติกส์มาแรง 15 สถาบัน เปิดหลักสูตรสนองความต้องการของตลาดที่ยังขาดแคลนบุคลากรถึปีละ 17,000 คน เร่งป้อนนักคิดนักวางแผนและนักปฏิบัติตัวจริง นักวิชาการค้านออกหลักสูตรมาตรฐาน เหตุแต่ละสถาบันมีจุดแข็งของตนเอง

ถึงวันนี้ในทุกวงการอุตสาหกรรมทั้งไทยและต่างประเทศ คงไม่มีใครที่จะไม่พูดถึง “โลจิสติกส์” เพราะเป็นเรื่องที่กำลังมาแรงสุดๆ ทุกองค์กรและทุกหน่วยงานทั้งรัฐและเอกชนต่างให้ความสำคัญ ด้วยหัวใจหลักของ โลจิสติกส์คือ “ลดต้นทุน-สร้างมูลค่า เพื่อสนองความต้องการสูงสุดของผู้บริโภค” ดังนั้นเมื่อกระแสมาแรง ส่งผลให้ความต้องการบุคลากรเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย จนถึงขั้นที่เรียกว่ากำลังอยู่ในช่วงบุคลากรขาดตลาด สมาพันธ์โลจิสติกส์ไทย ได้คาดการณ์ความต้องการบุคลากรด้านโลจิสติกส์ในปี 2548-2553 โดยระบุว่า ความต้องการแรงงานด้านโลจิสติกส์ 5 ปีข้างหน้าเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 17,000 คนต่อปี ซึ่งสถานศึกษายังไม่สามารถผลิตบุคลากรได้ทันความต้องการ ถึงแม้จะมีสถาบันระดับอุดมศึกษาเปิดหลักสูตรด้านโลจิสติกส์ 15 แห่ง มีสถานศึกษาที่มีวิชาเอกด้านโลจิสติกส์ 11 แห่ง และมีสถานศึกษาระดับอาชีวะศึกษาเปิดหลักสูตรอีก 27 แห่ง ก็ตาม
ในฐานะสถาบันระดับอุดมศึกษาเอกชนชั้นนำของประเทศไทย ที่เปิดสอนหลักสูตรโลจิสติกส์ในเชิงวิศวกรรมศาสตร์เป็นแห่งแรก มองว่าการเปิดหลักสูตรจุดที่สำคัญคือ ต้องการผลิตบุคลากรที่จบไปแล้วไม่ได้เก่งด้านการวางแผนอย่างเดียวเท่านั้น แต่ต้องสามารถทำงานได้ ขณะนี้หลายสถาบันได้เปิดหลักสูตรที่เป็นจุดแข็งของตนเอง พร้อมเชิญหน่วยงานเอกชนชั้นนำของประเทศมาให้คำแนะนำ เพื่อทางมหาวิทยาลัยจะได้ผลิตนักศึกษาที่สนองความต้องการของตลาดจริงๆ
“หลักสูตรวิศวกรรมศาสตร์มีจุดเด่น คือต้องการสนองความต้องการของผู้ประกอบการที่ต้องการนักศึกษาที่จบไปแล้วทำงานได้จริง โดยเป็นผู้ที่มีความรู้ในการจัดการกระบวนการผลิต กระบวนการเคลื่อนย้ายภายในการจัดการเครื่องมือ การทำให้สินค้าตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทางผลิตได้เร็วขึ้น สามารถจัดการแบบ Just in Time โรงงาน พร้อมมุ่งเน้นให้มีความรู้ในการคำนวณ การวางแผนทางการขนส่งต่างๆ ว่าทำอย่างไรที่จะสามารถขนส่งได้เป็นจำนวนมากมีประสิทธิภาพ และประหยัดต้นทุนมากที่สุด โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาบริหารจัดการ” ผศ.ดร.วันชัย รัตนวงษ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยได้ให้ความเห็น
นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยได้ทุ่มงบกว่า 10 ล้านบาท สร้างศูนย์ต้นแบบโลจิสติกส์ ซึ่งเป็นแบบจำลองขั้นตอนการทำงาน ที่ควบคุมการทำงานด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ ตั้งแต่การสั่งซื้อวัตถุดิบเข้ามาในโรงงาน กระบวนการผลิต การกระจายสินค้า การขนส่ง จนถึงมือผู้บริโภค เพื่อให้นักศึกษาเข้าใจกระบวนการทำงานของอุตสาหกรรม คาดว่าในปี 2007 นี้ การก่อสร้างจะแล้วเสร็จและสามารถเปิดให้บริการได้ พร้อมกันนี้มหาวิทยาลัยฯ ได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ร่างหลักสูตรปริญญาเอกทางด้านโลจิสติกส์ ซึ่งในประเทศไทยยังไม่มีสถาบันใดเปิดหลักสูตรปริญญาเอก ตั้งเป้าว่าจะเปิดหลักสูตรได้ประมาณปี 2550-2551
ขณะนี้แต่ละมหาวิทยาลัยได้มีการพัฒนาและปรับปรุงหลักสูตรวิชาของตนเองให้รองรับกับสภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน สำหรับมหาวิทยาลัยชั้นนำของไทย ผศ.ดร.รุธิร์ พนมยงค์ หัวหน้าภาควิชาการบริหารการขนส่งระหว่างประเทศ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มองว่า ในการพัฒนาหลักสูตรนั้นสิ่งแรกที่ต้องทำคือทำตลาดก่อน ว่าตลาดมีความต้องการบุคลากรที่มีความรู้ด้านใด ซึ่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มุ่งเน้นหลักสูตรโลจิสติกส์ทางด้านการจัดระบบโลจิสติกส์ระหว่างประเทศ การบริหารระบบโลจิสติกส์ระหว่างประเทศ การจัดทำ Global Supply chain ที่เป็นจุดแข็งและจุดเด่น
“สถาบันการศึกษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีหน้าที่ในการสร้างบุคลากรด้านโลจิสติกส์ที่จบออกไปแล้วสามารถคิดเองทำเองได้และดูแลตัวเองได้ รวมถึงเป็นผู้นำที่สามารถบริหารงานและวางแผนการทำงานได้” ผศ.ดร.รุธิร์ กล่าว

ระบุไม่จำเป็นต้องมีหลักสูตรมาตรฐาน

เนื่องจากตลาดมีความต้องการบุคลากรด้านโลจิสติกส์เพิ่มขึ้น ส่งผลให้สถาบันการศึกษามีแนวโน้มที่จะเปิดทำการสอนในหลักสูตรโลจิสติกส์และซัพพลายเชนมากขึ้น ซึ่งมีหลายฝ่ายออกมาระบุว่าน่าจะมีหลักสูตรมาตรฐานด้านโลจิสติกส์ เพื่อเป็นแนวทางให้สถาบันการศึกษามองภาพแผนการพัฒนาบุคลากรในทิศทางเดียวกัน และสามารถสนองความต้องการของตลาดได้อย่างเต็มที่ ในเรื่องนี้ ผศ.ดร.วันชัย มองว่า มาตรฐานหลักสูตรคือเจาะจงว่านักศึกษาที่จบมาต้องมีความรู้พื้นฐานอะไรบ้างนั่นคือมาตรฐานที่ต้องเตรียม แต่หลักสูตรต้นแบบเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งในมหาวิทยาลัยโดยเฉพาะในประเทศไทยไม่สามารถระบุเช่นนั้นได้ เพราะแต่ละสถาบันมีจุดเด่นไม่เหมือนกัน อย่างหลักสูตรของมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยมีจุดแข็งด้านวิศวกรรมศาสตร์โลจิสติกส์ โดยเน้นผลิตบุคลากรที่สามารถนำความรู้ไปใช้ในการดำเนินงานได้ ที่ไม่ใด้เป็นเพียงนักวางแผนเท่านั้น ซึ่งแนวคิดของแต่ละสถาบันแตกต่างกัน แต่สิ่งที่สามารถทำได้ คือมีหลักสูตรมาตรฐานว่านักศึกษาควรมีความรู้อะไรบ้าง แต่ไม่ใช่การร่างหลักสูตรทั้งหมดให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยมุ่งพัฒนานักศึกษาให้มีความรู้ด้านระบบการขนส่ง รู้เรื่องศูนย์กระจายสินค้า นอกจากนี้ต้องรู้วิธีการบริหารจัดการทำอย่างไรให้มีต้นทุนต่ำ ภายใต้เงื่อนไขที่สินค้าต้องมีคุณภาพดีที่สุด พร้อมทั้งมีความรู้เกี่ยวกับการบรรจุภัณฑ์ และมีความรู้ด้านการตลาด นอกจากนี้การที่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยเป็นสถาบันที่มีชื่อเสียงทางด้านการบริหารธุรกิจ ทำให้ในหลักสูตรโลจิสติกส์จำเป็นต้องบรรจุวิชาด้านธุรกิจเข้าไปด้วย ส่งผลให้นักศึกษาที่จบไปมีความรู้ความเชี่ยวชาญหลายด้าน
ด้านนักวิชากรผู้คร่ำหวอดในวงการโลจิสติกส์ ผศ.ดร.รุธิร์ ได้ให้มุมมองว่า เรื่องโลจิสติกส์เป็นเรื่องที่กว้างมาก เพราะโลจิสติกส์เข้าไปเกี่ยวข้องกับหลายกิจกรรม และหลายมิติ ทั้งมิติทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ มิติทางด้านบริหาร มิติทางด้านสิ่งแวดล้อมและความรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งการกำหนดหลักสูตรมาตรฐานเพื่อใช้ในทุกสถาบันนั้นคงเป็นไปไม่ได้ แต่ที่สามารถทำได้คือกำหนดวิชาหลักว่านักศึกษาต้องมีความรู้ด้านใดบ้าง ที่เป็นเรื่องที่สามารถทำได้ หลังจากนั้นเป็นเรื่องที่แต่ละสถาบันจะมุ่งเน้นผลิตบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญด้านใด สถาบันใดมีจุดแข็งด้านใดก็ให้มุ่งผลิตบุคลากรด้านนั้น
“เราไม่ได้บอกว่าเราเก่งด้านการจัดระบบโลจิสติกส์ในโรงงาน เพราะไม่ใช่จุดแข็งของเรา เพราะเราเติบโตและพัฒนามาจากพาณิชยนาวี มาจากบริหารการขนส่ง ทำให้มีจุดแข็งในเรื่องการบริหารระหว่างประเทศ การจัดระบบโลจิสติกส์ระหว่างประเทศ ส่วนสถาบันอื่นๆ ก็แล้วแต่ประวัติศาสตร์ของเขา เพราะโลจิสติกส์เป็นเรื่องของความยืดหยุ่น เป็นเรื่องของน้ำหนัก เป็นเรื่องของมิติแต่ละด้าน ที่เราควรจะให้ความสำคัญ” ผศ. ดร.รุธิร์ กล่าวย้ำ

นอกจากนี้การที่ผู้ประกอบการมองว่าสถาบันการศึกษายังไม่สามารถผลิตบุคลากรที่สนองความต้องการของตลาดได้นั้น เห็นว่าในส่วนของบริษัทเองต้องทำรายละเอียดหน้าที่ของตำแหน่งงานให้ชัดว่าต้องการบุคลากรโลจิสติกส์ด้านใด ซึ่งปัจจุบันสถานประกอบการเองยังไม่ทราบว่าบริษัทของตนต้องการอะไรหรือมีปัญหาด้านใด ทราบเพียงว่ามีปัญหาทางด้านโลจิสติกส์ ในเรื่องนี้สถานประกอบการต้องเข้าไปดูกระบวนการทำงานภายในของตน พร้อมวิคราะห์ว่าว่ามีปัญหาเกี่ยวกับโลจิสติกส์ด้านใด เช่น มีปัญหาเรื่องโลจิสติกส์ขนส่งโลจิสติกส์จัดซื้อ หรือโลจิสติกส์สินค้าคงคลัง เพื่อให้บุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในด้านนั้นๆ เข้าไปแก้ปัญหา
“สถานประกอบการนั้นต้องทำ Job description ให้ชัด ว่าต้องการบุคลากรที่เข้าไปทำงานในส่วนใด แล้วองค์กรมีปัญหาอะไรในเรื่องโลจิสติกส์ ซึ่งหน้าที่ของสถาบันการศึกษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งมหาวิทยาลัย ไม่ได้มีหน้าที่ในการสร้างพนักงาน แต่เรามีหน้าที่ในการสร้างคนที่จบออกไปแล้วสามารถคิดเองทำเองได้และดูแลตัวเองได้ รวมถึงสามารถเป็นผู้นำได้” ผศ.ดร.รุธิร์ กล่าว
ถึงแม้จะมีหลายสถาบันออกมาเปิดหลักสูตรด้านโลจิสติกส์ แต่ก็ต้องยอมรับว่าในประเทศไทยมีนักวิชาการหรือผู้เชี่ยวชาญด้านโลจิสติกส์และซัพพลายเชนเพียงไม่กี่คนเท่านั้น ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้ที่เกี่ยวข้อง ควรกลับมาทบทวนเพื่อแก้ปัญหาอีกครั้ง…

TOP 5 สถาบันการศึกษาด้านโลจิสติกส์

1. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดหลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิตสหสาขาวิชาการจัดการด้านโลจิสติกส์ และหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์ระหว่างประเทศ เน้นหลักและวิธีการดำเนินธุรกิจกับบริษัทข้ามชาติ รูปแบบการเข้าสู่ธุรกิจระหว่างประเทศ แบบจำลองและกลยุทธ์การจัดการบริษัทข้ามชาติ หน้าที่ทางธุรกิจในด้านต่างๆ

2. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการบริหารการขนส่งระหว่างประเทศ และ Master of Science Program in Technology Management (การจัดการห่วงโซ่อุปทาน Supply Chain Management)

3. มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดหลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์ เน้นกระบวนการสร้างกลยุทธ์ การวางแผนทางการขนส่งที่จะสามารถขนส่งได้เป็นจำนวนมากและมีประสิทธิภาพที่สุด โดยประหยัดต้นทุนมากที่สุด มีการศึกษาโครงการวิจัย และ Case Study ให้ศึกษาเป็นกรณีไป เพื่อให้นักศึกษาสามารถฝึกฝนทางด้านความคิดในงานโลจิสติกส์ที่แท้จริงได้

4. มหาวิทยาลัยบูรพา มีความหลากหลายทางด้านหลักสูตรวิชา ทั้งในระดับปริญญาตรีภาคปกติ ปริญญาตรีภาคพิเศษ บัณฑิตศึกษาภาคพิเศษ และสถาบันสมทบ โดยชื่อของหลักสูตรจะเป็นทางการพาณิชยนาวี

5. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร เปิดหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาโลจิสติกส์ เนื้อหารายวิชาส่วนใหญ่เกี่ยวกับโลจิสติกส์ในด้านต่างๆ มีทั้งโครงการพิเศษที่เป็นการศึกษาเฉพาะทางโลจิสติกส์ การ สัมมนาแลกเปลี่ยนความเห็นระหว่างนักศึกษาและอาจารย์ผู้สอน และการทำวิทยานิพนธ์

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *