บทเรียนจากอดีต…เมื่อโกงกับดื้อ

บทเรียนจากอดีต…เมื่อโกงกับดื้อ
คอลัมน์ การบริหารงาน และการจัดการองค์กร โดย ดร.มิชิตา จำปาเทศ รอดสุทธิ ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 02 สิงหาคม พ.ศ. 2550 ปีที่ 31 ฉบับที่ 3919 (3119)
เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ทางสถาบันการบริหารและจิตวิทยาเปิดคอร์ส The Boss รุ่นที่ 61 ปีนี้เป็นปีที่ 20 แล้วที่เรา เปิดคอร์สนี้สำหรับเจ้าของกิจการและผู้บริหาร ระดับสูงขององค์กรต่างๆ จนในปัจจุบัน สถาบันนี้ มีศิษย์เก่าเฉพาะคอร์ส The Boss กว่าสามพันคน
ในวันแรกของคอร์ส The Boss ทางสถาบัน เชิญท่านอาจารย์พิชัย วาศนาส่ง มาบรรยาย ให้เห็นมุมมองภาพกว้าง เพื่อการดำเนินธุรกิจ มาตั้งแต่รุ่นที่ 1 ท่านอาจารย์มีเนื้อหาเข้มข้นลึกซึ้งถึงปรัชญามาฝากพวกเราเช่นเคย แม้ว่าผู้เขียนเองฟังมาตั้งแต่รุ่นแรกแล้ว ก็ยังรู้สึกว่าได้เรียนรู้เพิ่มเติมทุกครั้ง ครั้งนี้ท่านอาจารย์เล่าให้สมาชิก The Boss ฟังถึงผู้บริหารธุรกิจที่ดูเหมือนจะเก่ง จะเฟื่องฟูในอดีต แต่เมื่อทำประโยชน์เข้าตัวมากเกินไป จึงถูกฟ้องจากผู้ถือหุ้นหรือผู้เกี่ยวข้อง เป็นต้นว่า คุณ Black เจ้าของกิจการหนังสือพิมพ์หลายหัวผู้โด่งดังในประเทศอังกฤษ หรือ Jack Welch ผู้บริหารเจ้าของตำรับบริหารจัดการซึ่งโด่งดังระดับโลกของบริษัท GE ประเทศสหรัฐอเมริกา ฯลฯ ซึ่งเป็นกรณีศึกษาให้เห็นชัดเจนว่าการทำงานที่ไม่สุจริตนั้นต่อให้ฝีมือการทำงานดีแค่ไหนก็ไม่ยั่งยืนจีรัง
ในประเทศจีนมีการลงโทษที่เด็ดขาดทีเดียว ดังกรณีของผู้อำนวยการด้านอาหารและยาของประเทศจีนท่านหนึ่ง เป็นผู้อนุมัติให้สูตรยาสีฟัน ซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้บริโภคผ่านไปได้เพราะได้รับสินบนจากนักธุรกิจเจ้าของยาสีฟันนั้น ในที่สุดมี ผู้บริโภคเสียชีวิต ผู้อำนวยการผู้นั้นจึงถูกยิงเป้าเป็นการลงโทษ เรื่องการฉ้อโกงฉ้อฉลเกิดขึ้นมากจนตอนนี้ประเทศจีน ตั้งสถาบันขงจื๊อขึ้น เพื่อให้ คนจีนกลับมาใช้เรื่องคุณธรรมความดี รื้อฟื้นวัฒนธรรมที่ดีที่เคยมีในประเทศให้กลับมาอีกครั้ง แทนที่จะโกงหรือฉ้อฉลเหมือนที่ปฏิบัติกันมากขึ้นในปัจจุบัน
good governance หรือธรรมาภิบาล คือการบริหารและกำกับดูแลที่ดี ความสำเร็จขององค์กรที่มีธรรมาภิบาล จะช่วยให้องค์กรรอดจากวิกฤต ดังเช่นเมื่อสิบปีที่แล้วเมื่อ พ.ศ.2540 หลายองค์กรล้มพับไปในวิกฤตเศรษฐกิจ เว้นแต่องค์กรบางองค์กรที่ทำงานต่อเนื่องมาโดยอาศัยความสุจริต ไม่ว่าจะเป็นองค์กรข้ามชาติ หรือองค์กรไทยเชื้อสายจีนที่ดูแลกันด้วยวัฒนธรรมที่ดี มีความเป็นธรรมกับพี่น้องทุกคนตามความตั้งใจ ในการทำงาน ซึ่งมีความเป็น good governance อัตโนมัติ เป็นส่วนที่ทำให้เกิดความปลอดภัยที่ดีแก่ธุรกิจ ซึ่งในสมัยนี้ได้มีการใช้การจัดการตั้งคณะกรรมการบริษัทแต่ละคณะ รวมทั้งระบบต่างๆ ในการจัดการธรรมาภิบาล
ตลอด 20 ปีที่ผ่านมาที่ผู้เขียนคลุกคลีกับเจ้าของกิจการและผู้บริหารระดับสูงต่างๆ ขององค์กรธุรกิจ เห็นถึงวิธีคิด พฤติกรรม วิธีการทำงาน ซึ่งแม้ว่าทุกคนจะผ่านหลักสูตร The Boss ซึ่งเราเน้นการบริหารคนและงานอย่างมืออาชีพด้วยคุณธรรม แต่วิถีทางของแต่ละคนที่สะสม มาทำให้เกิดผลต่อแต่ละคนแตกต่างกัน
หลายธุรกิจที่พบกันเมื่อ 20 ปีที่แล้วยังเป็นเพียงธุรกิจ SMEs ที่เพิ่งเริ่มต้น หรือเป็นขนาดครอบครัว แต่ในวันนี้ด้วยความมุมานะ ซื่อสัตย์ ต่อลูกค้า จริงใจต่อคู่ค้า ยึดมั่นในคุณธรรม ตลอดจนรู้จักเผื่อแผ่ให้สังคม ธุรกิจเหล่านั้นกลับเจริญรุ่งเรืองใหญ่โต เป็นที่รู้จักของสังคมไทยโดยทั่วไป และที่สำคัญนักธุรกิจเหล่านี้เป็นกลุ่มคนที่ “มีความสุข” ทั้งส่วนตัว ครอบครัวและในองค์กร แม้ว่าจะพบความยากลำบากในการทำงานหรือการฝ่าฟันมรสุมเศรษฐกิจเหมือนผู้อื่น แต่เขา และเธอเหล่านั้นก็สามารถจัดการผ่านพ้นมาได้ ขอยกตัวอย่างที่คุ้นเคย เช่น น้ำมันพืชองุ่น, Fly Now, เสื้อยืดแตงโม, กระเบื้องห้าห่วงโอลิมปิก, กระจกกิ้มยู่เส็ง, TV Direct, นารายา ฯลฯ
ในทางตรงกันข้าม บางองค์กรที่อาจดู หวือหวารุ่งเรืองในเบื้องต้น แต่นิยมการทำงาน ที่ไม่ค่อยตรงไปตรงมา มีการบริหารจัดการวิธีพิเศษที่ไม่ค่อยถูกครรลองคลองธรรมนัก แม้ว่า จะได้วิธีการจัดการบริหารคนและองค์กร จากสถาบันเดียวกัน แต่เมื่อไม่ได้รักษาส่วนคุณธรรมหรือธรรมาภิบาลให้ดีสม่ำเสมอ ฝีมือการทำงาน ที่เก่งกาจของเขาเหล่านั้น ก็ไม่อาจคุ้มครององค์กรและชีวิตส่วนตัวของพวกเขาได้ 20 ปีที่ผ่านมาผู้เขียนจึงได้เห็น และสัมผัสกับเรื่องจริงที่เหมือนนิยาย เมื่อองค์กรบางองค์กรเกิดเติบโตขึ้นมา เฟื่องฟูหวือหวา เริ่มเผลอทำไม่ถูกไม่ควร และแล้วองค์กรหรือ คนเหล่านั้นก็ต้องล้มเจ็บลงในที่สุด มีกรณีศึกษาจริงที่มิอาจเอ่ยชื่อองค์กรได้ให้เห็น
อย่างไรก็ตามผู้เขียนยังดีใจที่หลายคนเรียนรู้และเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับตัว มีสติกลับตัวทันที ผู้เขียนไปพบบางคน ที่ผ่านชีวิตที่ก้าวพลาดแล้ว หันมาศึกษาธรรมะอย่างจริงจัง หันมาดูทบทวน กับประสบการณ์เลวร้ายที่องค์กร และตนได้ประสบ เรียนรู้กับความผิดพลาดและปรับตัวเปลี่ยนแปลงทันที เราจึงยังเห็นเขาเหล่านั้น อยู่ในวงการ ค่อยๆ สร้างขึ้นมาใหม่บนรากฐาน ที่เหมาะสมถูกต้องและหวังว่าจะเป็นการกลับมาอย่างยั่งยืน เรื่องราวของพวกเขาเป็นบทเรียนที่ดีมากแก่องค์กร หรือนักธุรกิจรุ่นใหม่ที่อาจยังนึกสนุกกับเงินที่ได้มาโดยวิธีพิเศษ
วันต่อมาของ The Boss รุ่นที่ 60 นี้ สถาบันเชิญ รศ.ดร.สมภพ มานะรังสรรค์ มาบรรยายในเรื่องภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน เรื่องที่อาจารย์เล่าให้พวกเราฟังทำให้เราตื่นเต้นกว่าปกติ สถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบันทำให้นักธุรกิจทั่วไป ทำงานได้ไม่ง่ายเลย เรียกได้ว่าประมาทไม่ได้ ทำให้นึก ย้อนถึงยุควิกฤตเศรษฐกิจที่ผ่านมา ที่เราพบว่า The Boss บางคนที่ได้รับข้อมูลตื่นเต้นเช่นเดียวกับเราเมื่อ 10 ปีที่แล้ว แต่ยัง “เฉย” หรือดื้อไม่รู้จักปรับตัว ปรับกลยุทธ์ขององค์กร ให้ทันและเข้ากับสถานการณ์ เขาเหล่านั้นสุดท้าย ก็กลายเป็นอดีตนักธุรกิจไป
ผู้เขียนซึ่งเป็นอาจารย์รู้สึกเสียใจ ที่วันนั้น เราไม่ “ทัก” เขาเหล่านั้นให้ดังกว่านี้ บอกให้ ตรงกว่านี้ ปล่อยให้ความมั่นใจของเขาเหล่านั้นทำร้ายตัวเขาเอง ความมั่นใจในฝีมือในอดีต ของตน ความเชื่อมั่นในกรอบความคิดเดิมๆ ของตน ทำให้เขาเหล่านั้นไม่พร้อมปรับปรุง ตัวเองและองค์กร แต่กลับยึดมั่นถือมั่น กับวิถีเดิมๆ ที่ไม่เหมาะสมและไม่ทันการณ์แล้ว วันนี้ผู้เขียนจึงเปลี่ยนไป “ทัก” เมื่อควร เพื่อเป็นการป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับ นักธุรกิจต่างๆ เช่นเดียวกับการเขียนบทความ ในวันนี้ …ด้วยบทเรียนจากอดีต

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *