ความฉลาดกับความรอบรู้

ความฉลาดกับความรอบรู้
มนุษย์สร้างภาษาขึ้นมา เพื่อใช้สื่อสาร
คำศัพท์ต่าง ๆ ใช้เรียกแทนวัตถุ หรือนามธรรมต่าง ๆ
คำว่า “ความฉลาด” กับ “ความรอบรู้” นั้น ผมตีความให้มีความหมายต่างกันไป แต่คนบางคนก็ตีความว่า มันมีความหมายเดียวกัน
“ความฉลาด” คือ ความสามารถในการใช้ข้อมูลต่าง ๆ ในหัว (หรือในจิตใต้สำนึก) ให้เกิดผลผลิต
ใช้ข้อมูลในหัวน้อย แต่ทำให้เกิดผลผลิตมาก ก็คือฉลาดมาก
“ความรู้” คือ ปริมาณข้อมูลต่าง ๆ ที่เก็บไว้ในจิตสำนึก
จะตีความว่า ข้อมูลต่าง ๆ ในหัว เป็นผลผลิตจากการเรียนรู้ก็ว่าได้
ความสามารถในการจำ ก็นับว่าเป็นความฉลาดอย่างหนึ่ง คนที่อ่านหนังสือรอบเดียวแล้วจำได้ทั้งหมด ย่อมมีความฉลาดในด้านนี้มากกว่าคนที่อ่านหนังสือหลายรอบ กว่าจะจำได้
ข้อสอบของสถานศึกษาระดับประถม – มัธยม – ปริญญาตรี มักจะวัด “ความรู้” มากกว่าวัด “ความฉลาด”
จะมีก็แต่ข้อสอบ ที่เป็นโจทย์คำนวณจริง ๆ ที่วัด “ความฉลาด” มากกว่า “ความรู้”
การที่คนไทยคุ้นเคยกับการวัดผลการเรียนแบบนี้มาช้านาน คนไทยบางคนจึงอาจตีความคำว่า “ความฉลาด” และ “ความรู้” ว่ามันเป็นสิ่งเดียวกัน
จะไปโทษระบบการศึกษาอย่างเดียว มันก็ดูจะขาดความรับผิดชอบต่อตนเองเกินไป
คนตรวจข้อสอบมีกี่คน คนทำข้อสอบมีตั้งกี่คน ข้อสอบที่เป็นคำถามปลายเปิด ไม่ได้มีคำตอบตายตัว เป็นข้อสอบที่ตรวจยาก จะใช้เครื่องตรวจข้อสอบอัตโนมัติก็ไม่ได้ คนสอนเขาก็มีภาระงานอื่น ๆ ตั้งเยอะแยะ
การศึกษาในระดับปริญญาโทขึ้นไป (หรือปริญญาตรีปีท้าย ๆ) ผู้เรียนจะต้องผ่านการทดสอบ “ความฉลาด” มากกว่าตอนที่เรียนปีต้น ๆ ทำไมนะหรือ ? ก็จำนวนคนเรียนมันมีน้อยลงไง คนที่มีหน้าที่ประเมินผลการเรียน ก็เลยมีเวลาและพลังงานพอจะมาประเมิน “ความฉลาด” ได้จริง ๆ
ทั้ง “ความฉลาด” และ “ความรู้” ต่างก็มีความสำคัญในการสร้างผลงาน อย่างไรก็ตาม นักปรัชญาหลาย ๆ คน มักจะกล่าวว่า ความฉลาด สำคัญกว่าความรอบรู้
ดังที่นักปราชญ์ชาวอินเดีย นาม Osho ได้เคยกล่าวว่า
“ความรู้เป็นข้ารับใช้ที่ดี แต่มันเป็นเจ้านายที่เลว”
“ข้อมูลเป็นสิ่งที่ดี ถ้าหากว่ามันถูกเก็บไว้ในความทรงจำและเมื่อใดที่ท่านต้องการมัน ท่านก็สามารถหามันได้อย่างง่ายดาย มันจะเป็นอันตรายก็ต่อเมื่อท่านไม่ต้องการจะใช้มันแล้วมันดันส่งออกมาให้ท่านเรื่อย ๆ”
(แปลโดน ดร.ประพนธ์ ผาสุขยืด)
คนที่มีข้อมูลในหัวมาก ก็มีโอกาสที่จะคิดฟุ้งซ่านได้ง่ายกว่าคนที่มีข้อมูลในหัวน้อย
คนไทยส่วนมากมักจะให้ความสำคัญกับ “ความรู้” จนมองข้าม “ความฉลาด” จริง ๆ ไป (หรือไม่ก็ตีความว่า ความรู้คือความฉลาด) มักจะยึดติดกับคำตอบสำเร็จรูปที่มีคนค้นพบไว้แล้ว ชาวโลกควรจะคิดกลับด้านกัน ให้ความฉลาดเป็นเจ้านายความรู้บ้าง
เมื่อคนเรามีข้อมูลในหัวอยู่พอสมควรแล้ว ก็ควรจะใช้มันเป็นพื้นฐาน เพื่อค้นหาคำตอบใหม่ ๆ ตั้งคำถามใหม่ ๆ ระหว่างการค้นหาเหล่านี้ ความฉลาดจะพัฒนาขึ้นมาได้เอง

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *