การจัดการความรู้เรื่องวัฒนธรรม …กลยุทธ์ทางการตลาดอันแยบยล

การจัดการความรู้เรื่องวัฒนธรรม …กลยุทธ์ทางการตลาดอันแยบยล

คอลัมน์ องค์กรแห่งการเรียนรู้และการจัดการความรู้ โดย ดร.มงคลชัย วิริยะพินิจ mongkolchai@acc.chula.ac.th ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2551 ปีที่ 31 ฉบับที่ 4003 (3203)
เมื่อเร็วๆ นี้ ผมได้มีโอกาสพานิสิต เดินทางไปศึกษาดูงาน ณ ประเทศเกาหลีใต้ รู้สึกประทับใจในแง่ของความรวดเร็ว ในความเจริญก้าวหน้าของประเทศเกาหลีใต้ เมื่อสมัยตอนเป็นเด็ก ผมเองยังไม่รู้สึกว่าประเทศเกาหลี เป็นประเทศที่ทันสมัยที่น่าตื่นตาตื่นใจ เท่ากับประเทศญี่ปุ่น แต่การที่ได้ไปเห็นประเทศเกาหลีใต้ ในช่วงอายุของการเป็นผู้ใหญ่ในคราวนี้ ได้นำความรู้สึก และความประทับใจเก็บมาครุ่นคิดว่า สิ่งหนึ่งที่เค้าทำได้ดีคือ เรื่องของการจัดการความรู้เรื่องวัฒนธรรม ที่ส่งผลกลายเป็นกลยุทธ์ทางการตลาดในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ดังเช่นที่ผมได้ตั้งชื่อบทความนี้ไว้
อย่างไรก็ดี ผมมิทราบว่านี่คือสิ่งที่ คนเกาหลีตั้งใจทำหรือไม่ แต่ที่สำคัญผมมีความรู้สึกว่าอย่างน้อยในปัจจุบันนี้ คนไทยเรารู้จักประเทศเกาหลีมากขึ้น ในคำว่ารู้จักมากขึ้นนี้ ผมขอรวมผนวกไปกับความหมายที่ว่า คนไทยมีความใฝ่รู้เรื่องเกาหลีมากขึ้น สนใจที่อยากจะไปเที่ยวเกาหลี มิใช่แต่จะไปช็อปปิ้ง หรือไปรับประทานอาหารเกาหลี แต่อยากได้ไปพบคนเกาหลี และได้เห็นวิถีชีวิตของคนเกาหลี เหล่านี้คือความใฝ่รู้ที่มากขึ้นเกี่ยวกับวัฒนธรรมเกาหลีทั้งนั้น
เมื่อมาวิเคราะห์กันดูอีกทีว่าทำไมคนไทยถึงมีความสนใจในประเทศเกาหลีมากขึ้น ก็ถ้าจะให้มองในมุมวิชาการทางด้านการจัดการความรู้อย่างผม ก็ต้องกล่าวว่า เป็นเพราะประเทศเกาหลี มีการจัดการความรู้ทางด้านวัฒนธรรมที่ดี ในการจัดการความรู้ที่ว่ามิใช่เพียงแต่จะทำการประชาสัมพันธ์ เกี่ยวกับวัฒนธรรมเกาหลีโดยตรง แต่เป็นการทำโดยทางอ้อมผ่านทางสื่อบันเทิง ท่านผู้อ่านหลายท่านอาจเคยได้ติดตามละครเกาหลีทางโทรทัศน์ ไม่ว่าจะเป็นละครที่เป็นเนื้อเรื่องที่เป็นเหตุการณ์ที่ เกิดขึ้นในยุคของอดีต ซึ่งแสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรมเก่าแก่ของเกาหลีอย่างชัดเจน และนอกจากนี้ผมก็สังเกตว่า ผู้ผลิตละครพยายามสอดใส่อะไรหลายๆ อย่างที่ทำให้ ผู้ชมเห็นว่า นี่คือวิธีการดำรงชีวิตหรือวิธีการคิดของคนเกาหลี มิใช่แต่จะมุ่งเน้นไปที่เหตุการณ์รักๆ ใคร่ๆ เหมือนละครทั่วๆ ไป ยิ่งไปกว่านั้น ท่านผู้อ่านอาจจะสังเกตได้ว่า มีศิลปินดารานักร้องนักแสดงจากเกาหลีหลายต่อหลายคนที่มีชื่อเสียงในประเทศไทย หลายต่อหลายครั้งที่ศิลปินดารา เหล่านี้ถูกสัมภาษณ์ผ่านทางรายการโทรทัศน์ในประเทศไทย ผมสังเกตได้ว่าศิลปินดาราเหล่านี้จะเล่าถึงหลายๆ สิ่งหลายๆ อย่างที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับประเทศของเขาเอง และด้วยตัวของพวกเขาเองทำให้คนไทยได้เรียนรู้มากขึ้น ว่าคนเกาหลีเป็นอย่างไร มีความคิดความอ่านไปใน ทางใด และด้วยความที่ชื่นชอบในศิลปินต่างๆ เหล่านี้อยู่แล้ว ยิ่งทำให้คนไทยหลายๆ คนเกิดความรู้สึกใฝ่รู้ในเรื่องของวัฒนธรรมเกาหลีมากขึ้นไปอีก
และด้วยเหตุนี้เองจึงมิใช่เรื่องแปลกที่ คนไทยจะแห่กันไปเยือนเกาหลี และก็ไม่ได้ต้องการจะไปเพียงแต่แค่เอาบรรยากาศ ของการไปเมืองนอก ไปเจออากาศหนาว ไปเดินช็อปปิ้ง ไปเจอความทันสมัย แต่หลายๆ ท่านอยากไป เพราะอยากไปสัมผัสวัฒนธรรม อยากไปเจอคนเกาหลีว่าจะเป็นอย่างที่ได้เห็นในละคร หรือจากการฟังเหล่าดาราศิลปินชาวเกาหลีเล่าให้ฟัง หรือไม่ และถ้าจะพิจารณาส่วนนี้ดูให้ดี ถือได้ว่าเป็นกลยุทธ์ทางการตลาด ในเรื่องท่องเที่ยวอันแยบยล ซึ่งผมก็มิแน่ใจว่า เป็นความตั้งใจของคนเกาหลี หรือเป็น สิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นสำหรับการท่องเที่ยวเกาหลีโดยมิได้ตั้งใจ
เขียนมาถึงตรงนี้ทำให้ผมอยากนำสิ่งที่วิเคราะห์ได้จากกรณีของประเทศเกาหลีมาสร้างเป็นขอแนะนำให้กับคนไทย ในฐานะที่ผมเป็นคนไทยและเคยไปศึกษา ต่างแดนมาเป็นระยะเวลานานพอสมควร และได้มีโอกาสไปศึกษาดูงาน หรือ ท่องเที่ยวมาหลายประเทศ ได้เห็นวิถีชีวิตของคนในหลายวัฒนธรรม ต้องยอมรับว่าวัฒนธรรมไทยของเรา ถ้ามองในแง่มุมที่เกี่ยวกับวิถีชีวิตและความคิดความอ่านของคนไทยนั้น ต้องยอมรับว่าเป็นวัฒนธรรมที่มีเสน่ห์ ที่กล่าวนี้มิได้กล่าวเพราะว่าผมเป็นคนไทย แต่กล่าวจากความรู้สึกจริงๆ ที่ได้เห็นถึงความมีเสน่ห์อันแท้จริงของวัฒนธรรมไทย เพราะถ้าให้ผมกล่าวเป็น คำพูด ต้องบอกว่าเป็นวัฒนธรรมที่ดูสง่างามและละเอียดอ่อน และท่านผู้อ่านหลายท่านคงจะเห็นด้วย ถ้าผมจะกล่าวว่าคนไทยส่วนใหญ่มีอัธยาศัยดี มีความเมตตากรุณา มีความเกรงใจ มีความเป็นพี่เป็นน้องและเคารพซึ่งกันและกัน
ฉะนั้นผมจึงเห็นว่าเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่งที่คนไทยจะลองพิจารณาที่จะทำการจัดการความรู้ เกี่ยวกับวัฒนธรรมไทยอย่างจริงจัง เราอาจจะเริ่มในหมู่ คนไทยด้วยกัน สร้างเป็นค่านิยมในประเทศก่อน เพื่อให้คนไทยแลเห็นความงดงามและความทรงคุณค่าของวัฒนธรรมไทย และให้รู้กันอย่างแท้จริงว่าจริงๆ แล้ววิถีชีวิตและความคิดของคนไทยนั้นเป็นอย่างไร ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว คนไทยก็ได้เริ่มทำการจัดการความรู้ที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมไทยกันมาบ้างแล้ว แต่อาจจะทำกันไปโดยไม่รู้ตัว เช่น ท่านผู้อ่านบางท่านอาจจะได้ชมภาพยนตร์ไทย หรือละครไทยหลายๆ เรื่องที่นำเสนอเนื้อเรื่องที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทย แต่ข้อคิดเห็นเพิ่มเติมที่ผมอยากจะกล่าวก็คือ การดำเนินเรื่องควรจะสอดแทรกความรู้ในเรื่องของวิถีชีวิต และวิธีคิดของคนไทยในอดีต ให้ชัดเจนมากขึ้น เพราะ ที่ผ่านมาผมมองว่าคนไทยได้ทำการจัดการความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมไทย โดยเน้นในส่วนของวัฒนธรรมที่จับต้องได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอาหารไทย การแต่งกายแบบไทย การปลูกบ้านแบบไทย แต่สิ่งที่ผมมองว่ายังพูดถึงกันน้อยอยู่ก็คือเรื่องที่เกี่ยวกับตัวคนไทยเอง อาทิ แนวคิดของคนไทย หลักการใช้ชีวิตของคนไทย การสื่อสารแบบไทย การบริหารงานแบบไทย สิ่งต่างๆ เหล่านี้เป็นการมองวัฒนธรรมไทยในส่วนที่จับต้องไม่ได้ ซึ่งผมเชื่อว่าเป็นความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมไทยที่ทำให้รู้จักคนไทยและชีวิตจิตใจของคนไทยมากยิ่งขึ้น และตรงนี้เองที่ผมมองว่าเป็นเสน่ห์ของวัฒนธรรมไทย ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ได้ถูกนำเสนอให้กับชาวต่างชาติมากนัก
จริงอยู่ว่าประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่น่ามาท่องเที่ยวมากที่สุดประเทศหนึ่งในโลก แต่ผมเชื่อว่าประเทศของเรา จะดูน่ามาเที่ยวมากยิ่งขึ้น ถ้าเราให้ความรู้ มากขึ้นในเรี่องของวัฒนธรรมไทยใน มุมมองที่เกี่ยวกับตัวของคนไทยเอง ตอนนี้ นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติอาจจะอยากมาเที่ยวเมืองไทยเพราะความสวยงามของสถาปัตยกรรมไทย อาหารไทย สภาพ ภูมิประเทศและภูมิอากาศของประเทศไทย แต่ผมเชื่อว่าถ้าเราจัดการความรู้ให้ดีในเรื่องเกี่ยวกับคนไทย จะทำให้นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติอยากมาเที่ยวเมืองไทย มากยิ่งขึ้นไปอีก เพราะอยากมาเจอคนไทย อยากเห็นว่าคนไทยคิดอย่างไร ใช้ชีวิตอย่างไร สิ่งนี้ไม่เพียงแต่จะส่งผลดี ต่อการท่องเที่ยวในระยะเวลาสั้นเท่านั้น ผมเชื่อว่าสิ่งนี้จะส่งผลดีต่อการที่ นักท่องเที่ยวจะมาเที่ยวในเมืองไทยในระยะเวลาที่ยาวมากขึ้น อาทิ การท่องเที่ยวในลักษณะของการมาพำนักแบบ homestay หรือการสนใจมาศึกษาต่อ ณ ประเทศไทย ซึ่งในขณะนี้มหาวิทยาลัยต่างๆ ในประเทศไทยก็เปิดสอนหลักสูตรนานาชาติกันอย่างมากมาย
ข้อสรุปสุดท้ายจึงใคร่อยากจะแนะนำว่า อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศไทยเรายังไปได้อีกไกล ถ้าจะลองพิจารณาการใช้กลยุทธ์การตลาดโดยการจัดการความรู้เรื่องวัฒนธรรม โดยเน้นไปใน มุมมองที่เกี่ยวกับวิถีชีวิต และความคิดของคนไทย ทำอย่างไรให้ชาวต่างชาติรู้จัก ความเป็นคนไทยให้มากขึ้น ทำอย่างไร ให้ชาวต่างชาติสนใจในความเป็นคนไทยมากขึ้น จนพวกเค้าทั้งหลายอยากมาเที่ยวเมืองไทยกัน สำหรับคนเกาหลีเขาบริหารจัดการความรู้เรื่องนี้ ผ่านทางสื่อบันเทิง แต่สำหรับคนไทยนั้น นี่เป็นโจทย์ที่คนไทยต้องช่วยกันคิดว่าจะทำอย่างไร

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *